0 00:00:00,000 --> 00:00:06,000 E quizá a máis importante neste ámbito é a pérdida de células-madre, que son as células 1 00:00:06,000 --> 00:00:10,000 que se encargan de regenerar os texidos e, por tanto, os texidos, con el envejecimiento, 2 00:00:10,000 --> 00:00:12,000 deixan de repararse. 3 00:00:12,000 --> 00:00:16,000 Os hemos marcado en roxo os puntos que vamos a tratar un pouco en esta presentación 4 00:00:16,000 --> 00:00:18,000 porque son os máis importantes. 5 00:00:18,000 --> 00:00:22,000 E empezamos un pouco con o aportamento dos telómeros. 6 00:00:22,000 --> 00:00:27,000 Un telómero non deixa de ser a región que está en o extremo de un cromosoma. 7 00:00:27,000 --> 00:00:29,000 E por que se caracteriza esta región? 8 00:00:29,000 --> 00:00:34,000 Porque non codifica para ninguna proteína, non tiñe ningún gen particular, sino que 9 00:00:34,000 --> 00:00:37,000 é unha secuencia con moitas repeticiones. 10 00:00:37,000 --> 00:00:41,000 Tiñen moitas secuencias nucleótidas que están repetidas. 11 00:00:41,000 --> 00:00:44,000 E que o que tiñen é unha función protectora. 12 00:00:44,000 --> 00:00:45,000 Contra que? 13 00:00:45,000 --> 00:00:51,000 Contra que, depois de cada ciclo celular, non se van a replicar correctamente os extremos 14 00:00:51,000 --> 00:00:52,000 do cromosoma. 15 00:00:52,000 --> 00:00:58,000 E, por tanto, protegen contra que se podan perder fragmentos importantes do cromosoma 16 00:00:58,000 --> 00:01:00,000 que sí que codifiquen para nosas proteínas. 17 00:01:00,000 --> 00:01:06,000 Porque a proteína que copia ou replica o DNA, a polimerasa, non tiñe como unha guía 18 00:01:06,000 --> 00:01:08,000 para poder copiar esta región. 19 00:01:08,000 --> 00:01:13,000 E, con o paso de moitos ciclos celulares, se habería acumulado daño no ADN e, por tanto, 20 00:01:13,000 --> 00:01:18,000 a célula va a deixar de dividirse para evitar convertirse en unha célula cancerosa. 21 00:01:18,000 --> 00:01:23,000 Como curiosidade, o dato curioso, se ha visto que hai dos tipos de células onde este aportamento 22 00:01:23,000 --> 00:01:24,000 non ocurre. 23 00:01:24,000 --> 00:01:27,000 E son tanto as células tumorales como as células humanas. 24 00:01:27,000 --> 00:01:31,000 Estas tiñen un complexo, unha proteína, que se llama telomerasa. 25 00:01:31,000 --> 00:01:36,000 E que lo que hace es, básicamente, unirse a esta región y copia el fragmento que falta. 26 00:01:36,000 --> 00:01:42,000 E, por tanto, esas células son técnicamente inmortales porque poden continuar dividiéndose 27 00:01:42,000 --> 00:01:46,000 mientras te las tengas bien cultivadas por siempre. 28 00:01:49,000 --> 00:01:52,000 A siguiente causa de daño é o que chamamos de daño oxidativo. 29 00:01:52,000 --> 00:01:55,000 E isto tiñe que ver un pouco con a mitocondria. 30 00:01:57,000 --> 00:02:02,000 Este tipo de daño, que tamén afecta a ADN e a outras moléculas, tiñe que ver con 31 00:02:02,000 --> 00:02:06,000 a producción de unhas especies inestables de oxígeno, que se llaman ROS, 32 00:02:06,000 --> 00:02:08,000 e que hacen daño en el DNA e en as outras moléculas. 33 00:02:08,000 --> 00:02:13,000 Estas especies se generan, sobre todo, en la cadena de transporte de electrones de nuestra mitocondria, 34 00:02:13,000 --> 00:02:17,000 que habréis visto, sino este año, a lo mejor, el daño pasado lo habréis tocado un pouco. 35 00:02:18,000 --> 00:02:21,000 En esta cadena sabéis que van pasando los electrones para sincronizar a ATP, 36 00:02:21,000 --> 00:02:25,000 pero pode ocurrir que se escapen y reaccionen con el oxígeno que había en la célula 37 00:02:25,000 --> 00:02:28,000 y se polven estas ROS que van a hacer daño. 38 00:02:28,000 --> 00:02:31,000 Nuestra célula cuenta con mecanismos de defensa contra isto, 39 00:02:31,000 --> 00:02:33,000 que se llaman a defensa antioxidante. 40 00:02:33,000 --> 00:02:37,000 E, por lo tanto, planteamos que terapias antiempercecimiento puedan ir orientadas 41 00:02:37,000 --> 00:02:43,000 hacia bloquear a producción das ROS e, por lo tanto, reducir el daño que ocurre en nuestro ADN. 42 00:02:44,000 --> 00:02:52,000 Al final, todo este daño en el ADN va a converger, ou va a unirse, en un mismo fenómeno, que é a semestrencia. 43 00:02:52,000 --> 00:02:58,000 E que, como ya vas explicado antes, é un bloqueo irreversible del ciclo celular 44 00:02:58,000 --> 00:03:02,000 e que va a tener unha serie de cambios a nivel de como funciona a célula. 45 00:03:02,000 --> 00:03:05,000 Su mitocondria non va a funcionar, seus disosomas non van a funcionar 46 00:03:05,000 --> 00:03:10,000 e, sobre todo, a célula va a liberar moléculas que producen inflamación en os tejidos 47 00:03:10,000 --> 00:03:13,000 e, por lo tanto, daño a largo plazo. 48 00:03:13,000 --> 00:03:16,000 A semestrencia é como unha espada de doble estilo, 49 00:03:16,000 --> 00:03:21,000 porque, cando somos máis jovenes, nos va a ayudar a vivir máis e a sobreventar certos problemas, 50 00:03:21,000 --> 00:03:24,000 pero, cando somos máis velhos, va a jugar con nosa contra. 51 00:03:24,000 --> 00:03:26,000 E por todo isto. 52 00:03:27,000 --> 00:03:31,000 Porque, na juventud, a semestrencia é o que nos aúda a renovar os tejidos, 53 00:03:31,000 --> 00:03:35,000 reparar heridas e, tamén, a que, como hemos visto antes, 54 00:03:35,000 --> 00:03:39,000 hace de freno molecular para que unha célula que acumula daño non se vuelva cancerosa. 55 00:03:39,000 --> 00:03:43,000 Pero, como, cando somos máis velhos, estas células non se eliminan ben, 56 00:03:43,000 --> 00:03:47,000 as moléculas proinflamatorias que producen van a generar daño en os tejidos 57 00:03:47,000 --> 00:03:50,000 e van a ocasionar que estes non se remueven ben. 58 00:03:50,000 --> 00:03:53,000 Sobre todo porque as células que tenden a volverse senestentes 59 00:03:53,000 --> 00:03:56,000 son as células máis víctimas de generar o tejido. 60 00:03:56,000 --> 00:04:01,000 Por lo tanto, isto va a derivar na manifestación do envejecimiento a nivel físico 61 00:04:01,000 --> 00:04:04,000 e en que poden aparecer ciertas enfermedades asociadas. 62 00:04:04,000 --> 00:04:08,000 Enfermedades, por exemplo, como o cáncer, o Alzheimer, o Parkinson, 63 00:04:08,000 --> 00:04:11,000 a diabetes ou a sarcopenia. 64 00:04:11,000 --> 00:04:12,000 Entre muchas outras. 65 00:04:12,000 --> 00:04:15,000 Sim, vamos aplicar algunha delas e algunhas terapias que existen. 66 00:04:16,000 --> 00:04:17,000 Vale. 67 00:04:17,000 --> 00:04:19,000 O cáncer é algo que conoceis todo o mundo, vale, 68 00:04:19,000 --> 00:04:21,000 e vamos saber que, cando somos máis velhos, 69 00:04:21,000 --> 00:04:25,000 esa liberación de moléculas proinflamatorias que tiñen as células senestentes, vale, 70 00:04:25,000 --> 00:04:29,000 van a generar un entorno que é favorable para que o cáncer 71 00:04:29,000 --> 00:04:32,000 poda proliferar en seu tejido e expandirse. 72 00:04:32,000 --> 00:04:35,000 Entonces, aquí podemos plantear unha serie de terapias 73 00:04:35,000 --> 00:04:38,000 con unos medicamentos, unos fármacos que se llaman senolíticos 74 00:04:38,000 --> 00:04:43,000 e que lo que hacen é matar e eliminar completamente as células senestentes 75 00:04:43,000 --> 00:04:45,000 para evitar este proceso. 76 00:04:45,000 --> 00:04:48,000 Os hemos traído dos fármacos diferentes porque 77 00:04:48,000 --> 00:04:50,000 el primero de ellos é la Satinil, 78 00:04:50,000 --> 00:04:52,000 las utiliza en clínica para tratar a pacientes de cáncer, 79 00:04:52,000 --> 00:04:55,000 mientras que o segundo todavía está en prueba en laboratorio 80 00:04:55,000 --> 00:04:58,000 pero ofrece unos resultados muy prometedores. 81 00:04:59,000 --> 00:05:03,000 Luego, tenemos el ejemplo de la diabetes. 82 00:05:03,000 --> 00:05:07,000 La diabetes é unha enfermedad que sabemos que non sólo está asociada al envejecimiento, 83 00:05:07,000 --> 00:05:10,000 pero que este juega un papel fundamental en que ocurre. 84 00:05:10,000 --> 00:05:11,000 ¿Por qué? 85 00:05:11,000 --> 00:05:15,000 Cando nosotros comemos ou nos alimentamos, aumenta a nosa glucosa en sangre. 86 00:05:15,000 --> 00:05:17,000 Si tenemos unha dieta moi rica en grasas, 87 00:05:17,000 --> 00:05:20,000 vamos a ver que os ácidos grasos que ingerimos 88 00:05:20,000 --> 00:05:22,000 e que circulan por nosa sangre, 89 00:05:22,000 --> 00:05:25,000 aumentan a resistencia dos tejidos á insulina, 90 00:05:25,000 --> 00:05:28,000 que é unha hormónea que secreta nosos páncreas 91 00:05:28,000 --> 00:05:30,000 para reducilo a niveles de glucosa. 92 00:05:30,000 --> 00:05:31,000 ¿Qué pasa? 93 00:05:31,000 --> 00:05:34,000 En unha persoa joven vamos a ver que 94 00:05:34,000 --> 00:05:36,000 as células do páncreas poden dividirse 95 00:05:36,000 --> 00:05:38,000 para producir máis insulina 96 00:05:38,000 --> 00:05:41,000 cando tenemos unha resistencia ocasionada por os ácidos grasos. 97 00:05:41,000 --> 00:05:43,000 Pero cando somos máis maiores, 98 00:05:43,000 --> 00:05:45,000 e como hemos marcado aquí en azul máis oscurito, 99 00:05:45,000 --> 00:05:48,000 algunhas células do páncreas poden inserse en estentes 100 00:05:48,000 --> 00:05:49,000 e dejar de dividirse, 101 00:05:49,000 --> 00:05:52,000 e por tanto non producimos o suficiente insulina 102 00:05:52,000 --> 00:05:54,000 como para compensar a glucosa que tenemos en sangre. 103 00:05:54,000 --> 00:05:56,000 E entonces se produce la diabetes. 104 00:05:56,000 --> 00:05:58,000 E aquí, por exemplo, 105 00:05:58,000 --> 00:05:59,000 como terapias, 106 00:05:59,000 --> 00:06:01,000 aparte de la dieta que es máis general, 107 00:06:01,000 --> 00:06:03,000 hemos traído unhas máis aplicadas a la envejecimiento. 108 00:06:03,000 --> 00:06:06,000 Os enolíticos se poden utilizar tamén en este caso, 109 00:06:06,000 --> 00:06:08,000 pero tamén podemos utilizar ingredientes 110 00:06:08,000 --> 00:06:11,000 de esa liberación de moléculas inflamatorias 111 00:06:11,000 --> 00:06:12,000 que hace daño en el páncreas 112 00:06:12,000 --> 00:06:15,000 e por tanto cortar de raíz el problema. 113 00:06:15,000 --> 00:06:17,000 Un problema que tienen estos fármacos 114 00:06:17,000 --> 00:06:19,000 es que non revierten el daño que ellas han hecho, 115 00:06:19,000 --> 00:06:21,000 así que tienen que aplicarse de forma muy temprana 116 00:06:21,000 --> 00:06:23,000 para evitar máis daños. 117 00:06:24,000 --> 00:06:27,000 Y como última enfermedad os traímos la sarcopenia, 118 00:06:27,000 --> 00:06:29,000 que dicho así suena un poco raro, 119 00:06:29,000 --> 00:06:30,000 pero non más que la debilidad muscular 120 00:06:30,000 --> 00:06:32,000 que tendemos a ver en las personas más mayores. 121 00:06:32,000 --> 00:06:35,000 Y en este caso tenemos dos enfoques terapéuticos. 122 00:06:35,000 --> 00:06:37,000 Uno, que es el basado en fármacos 123 00:06:37,000 --> 00:06:38,000 y que le hemos visto un poco, 124 00:06:38,000 --> 00:06:41,000 pero hemos traído uno que tamén nos ha parecido muy curioso 125 00:06:41,000 --> 00:06:43,000 que se basa en reprogramar las células. 126 00:06:43,000 --> 00:06:45,000 ¿Cómo funciona isto? 127 00:06:45,000 --> 00:06:48,000 Extraemos células de cualquier tipo de un paciente, 128 00:06:48,000 --> 00:06:49,000 por ejemplo, células de aquí, 129 00:06:49,000 --> 00:06:50,000 que son fáciles de extraer, 130 00:06:50,000 --> 00:06:52,000 las cultivamos en el laboratorio 131 00:06:52,000 --> 00:06:54,000 y en presencia de ciertas proteínas 132 00:06:54,000 --> 00:06:56,000 podemos convertirlas, por reprogramarlas, 133 00:06:56,000 --> 00:06:57,000 a células madre, 134 00:06:57,000 --> 00:07:00,000 que pueden dividirse indefinidamente 135 00:07:00,000 --> 00:07:02,000 y convertirse en cualquier tipo de tejido. 136 00:07:02,000 --> 00:07:07,000 Entonces, las convertimos en las células progenitrales musculares, 137 00:07:07,000 --> 00:07:09,000 que son las células encargadas de regenerar el músculo, 138 00:07:09,000 --> 00:07:13,000 y esto lo podemos reinjertar de nuevo en el tejido del paciente 139 00:07:13,000 --> 00:07:16,000 para ayudar a que este tejido pueda seguir reparándose 140 00:07:16,000 --> 00:07:19,000 y las personas mayores vivan más y mejor. 141 00:07:23,000 --> 00:07:27,000 Una vez visto, vamos, los procesos de envejecimiento, 142 00:07:27,000 --> 00:07:29,000 así como las proteas asociadas, 143 00:07:29,000 --> 00:07:32,000 vamos a ver unos aspectos un poco más éticos y sociales. 144 00:07:32,000 --> 00:07:33,000 Así, como podemos ver, 145 00:07:33,000 --> 00:07:37,000 la esperanza de vida ha aumentado mucho desde el siglo XX, 146 00:07:37,000 --> 00:07:41,000 porque anteriormente solo se vivían 30 años. 147 00:07:41,000 --> 00:07:43,000 Eso significaba que las personas no se vivían 30 años, 148 00:07:43,000 --> 00:07:45,000 sino que podían vivir 50, 149 00:07:45,000 --> 00:07:48,000 pero había mucha mortalidad infantil, bajando esta media. 150 00:07:48,000 --> 00:07:50,000 Gracias al descubrimiento del antibiótico, 151 00:07:50,000 --> 00:07:52,000 las malas en la sanidad o higiene, 152 00:07:52,000 --> 00:07:55,000 lo que se ha producido es un momento lineal en el envejecimiento, 153 00:07:55,000 --> 00:07:58,000 pasándose dos 30 años a un superior de los 70. 154 00:07:58,000 --> 00:08:00,000 En realidad, todo lo que a nosotros nos importa, 155 00:08:00,000 --> 00:08:01,000 supongo que es a nuestro país, 156 00:08:01,000 --> 00:08:04,000 y en España también vamos a estar de inercia. 157 00:08:04,000 --> 00:08:06,000 Desde el año 1990 hasta el 2020, 158 00:08:06,000 --> 00:08:09,000 ha habido un aumento tanto en la esperanza de vida, 159 00:08:09,000 --> 00:08:11,000 tanto de hombres como de mujeres. 160 00:08:11,000 --> 00:08:15,000 Los hombres pasando de los 73 años hasta cerca de los 80, 161 00:08:15,000 --> 00:08:19,000 y se puede ver en los dos grupos la gran bajada que produjo el COVID, 162 00:08:19,000 --> 00:08:25,000 y las mujeres de 80 años hasta más o menos cumplieron 85. 163 00:08:25,000 --> 00:08:27,000 España tiene muchas cosas buenas, 164 00:08:27,000 --> 00:08:29,000 y una de ellas sería la esperanza de vida, 165 00:08:29,000 --> 00:08:31,000 que como habéis visto en el caput, estamos entre los top 5, 166 00:08:31,000 --> 00:08:34,000 y este año en concreto, lo que estuvimos en los top 3, 167 00:08:34,000 --> 00:08:36,000 con una vida de 82 años, 168 00:08:36,000 --> 00:08:38,000 solamente superado por su hijo y por mamón. 169 00:08:38,000 --> 00:08:41,000 En contraparte, tenemos otros países que son menos desarrollados 170 00:08:41,000 --> 00:08:44,000 y en el que hay otra pobreza, 171 00:08:44,000 --> 00:08:47,000 y en el que ni siquiera la esperanza de vida ha superado los 60 años, 172 00:08:47,000 --> 00:08:49,000 y como podéis observar, todos son de África, 173 00:08:49,000 --> 00:08:51,000 así que a lo mejor hay un problema con ello. 174 00:08:51,000 --> 00:08:54,000 Estos datos no solo los podemos ver en las gráficas, 175 00:08:54,000 --> 00:08:56,000 sobre todo centrándonos en España, 176 00:08:56,000 --> 00:09:00,000 ya que los podemos reflejar en la recorrección de más ancianos. 177 00:09:00,000 --> 00:09:03,000 Esto es una cosa de Wikipedia que nos parece muy curioso, 178 00:09:03,000 --> 00:09:04,000 y la actualizan cada día, 179 00:09:04,000 --> 00:09:07,000 que son las dos personas más ancianas, hay un número de 100. 180 00:09:07,000 --> 00:09:09,000 Y en esta tenemos a tres españolas, 181 00:09:09,000 --> 00:09:11,000 y dos de ellas, de hecho, en el top 30, 182 00:09:11,000 --> 00:09:13,000 y una de ellas con vida. 183 00:09:13,000 --> 00:09:18,000 Y esto está ya trucado, porque hoy se supone que subiría al puesto 28, 184 00:09:18,000 --> 00:09:21,000 así que vamos a ver a España en la parte de los mundiales. 185 00:09:28,000 --> 00:09:30,000 Al final, todo este proceso de crececimiento, 186 00:09:30,000 --> 00:09:34,000 lo que ha producido es que hay grandes cambios en las pirámides poblacionales. 187 00:09:34,000 --> 00:09:37,000 También debe trasladar una bajada de la matalidad, 188 00:09:37,000 --> 00:09:41,000 y así podemos observar como en el 1950 teníamos una base fuerte, 189 00:09:41,000 --> 00:09:43,000 es decir, una población joven bastante amplia, 190 00:09:43,000 --> 00:09:46,000 y en cambio se evolucionan el resto de grupos. 191 00:09:46,000 --> 00:09:48,000 Pero ya, a la hora actual, más o menos, 192 00:09:48,000 --> 00:09:50,000 en vez de pasar de una forma de pirámide, 193 00:09:50,000 --> 00:09:52,000 lo que tenemos sería una especie de arqueozalada, 194 00:09:52,000 --> 00:09:55,000 en el que la matalidad ha sido bastante disminuida, 195 00:09:55,000 --> 00:09:58,000 y el grupo de la población se encuentra entre los 40 y los 60 años. 196 00:09:58,000 --> 00:10:01,000 Y la población envejecida también está más disminuida. 197 00:10:01,000 --> 00:10:04,000 Al final, lo que se vería en este caso sería una evolución 198 00:10:04,000 --> 00:10:05,000 hacia algo más o menos así, 199 00:10:05,000 --> 00:10:07,000 en el que se produce una línea vertical, 200 00:10:07,000 --> 00:10:09,000 ya que ha habido una bajada de la natalidad, 201 00:10:09,000 --> 00:10:13,000 y se supone que la población sana ya estaría donde morase. 202 00:10:13,000 --> 00:10:15,000 Y estas son las estimaciones, 203 00:10:15,000 --> 00:10:18,000 porque al final esto es predecir el futuro. 204 00:10:18,000 --> 00:10:21,000 Y una de ellas también podría ser que se formara una pirámide invertida, 205 00:10:21,000 --> 00:10:23,000 de manera que la matalidad sería muy baja 206 00:10:23,000 --> 00:10:26,000 y lo que tendríamos es una población bastante envejecida. 207 00:10:26,000 --> 00:10:29,000 Y esto yo creo que es más o menos lo que se puede discernir 208 00:10:29,000 --> 00:10:32,000 en este epipanimado en el que podemos ver como en el 1960 209 00:10:32,000 --> 00:10:36,000 se produjo una explosión de la población, sobre todo en la natalidad, 210 00:10:36,000 --> 00:10:38,000 y como esto ha seguido evolucionando cada vez más, 211 00:10:38,000 --> 00:10:40,000 y se está produciendo el envejecimiento de la población. 212 00:10:40,000 --> 00:10:42,000 Más o menos estaríamos por este punto, 213 00:10:42,000 --> 00:10:45,000 y avanzaríamos al final hacia esa pirámide invertida. 214 00:10:45,000 --> 00:10:48,000 Así que habría que esperar y ver qué nos depara el futuro 215 00:10:48,000 --> 00:10:50,000 y qué soluciones tenemos que añadir, 216 00:10:50,000 --> 00:10:52,000 ya que al final a la población envejecida 217 00:10:52,000 --> 00:10:56,000 se supone que no aporta tanto a la sociedad. 218 00:10:59,000 --> 00:11:01,000 Antes de empezar mi parte, 219 00:11:01,000 --> 00:11:03,000 quería que me respondieseis a unha pregunta 220 00:11:03,000 --> 00:11:05,000 en base a lo que se pensou, Miguel Ángel, 221 00:11:05,000 --> 00:11:07,000 y luego tamén al dato que no sé se habéis enterado, 222 00:11:07,000 --> 00:11:10,000 pero hoy ya somos 8.000 millones de persones. 223 00:11:10,000 --> 00:11:14,000 Quería que me respondieseis a esta pregunta en base. 224 00:11:14,000 --> 00:11:16,000 Consideréis que los problemas actuales, 225 00:11:16,000 --> 00:11:18,000 como la inundación de recursos, problemas ambientales, etc., 226 00:11:18,000 --> 00:11:22,000 se deben exclusivamente al crecimiento mesurado de la población. 227 00:11:22,000 --> 00:11:26,000 Para contestarmos esta pregunta vais a tener que entrar en Socrati, 228 00:11:26,000 --> 00:11:29,000 que es como un cajú, pero con otra aplicación. 229 00:11:30,000 --> 00:11:32,000 Entonces, en Socrati, 230 00:11:32,000 --> 00:11:34,000 buscáis el buscador Socrati, 231 00:11:34,000 --> 00:11:36,000 que es el primer en la opción. 232 00:11:42,000 --> 00:11:45,000 Entráis, vale, y tenéis que darle al esquino superior derecha 233 00:11:45,000 --> 00:11:48,000 lo que dirá que pone Login, pues le daís a Login. 234 00:11:50,000 --> 00:11:52,000 Y elegís esta opción, la de Estudiar en Login, 235 00:11:52,000 --> 00:11:54,000 y ponéis este pedido que no sé si se ve, 236 00:11:54,000 --> 00:11:56,000 si aquí no lo veis, os lo digo. 237 00:11:56,000 --> 00:11:59,000 Es BQS 2022. 238 00:11:59,000 --> 00:12:01,000 2021. 239 00:12:01,000 --> 00:12:03,000 ¿Vale?