1 00:00:06,700 --> 00:00:08,960 O que é o espacio? 2 00:00:09,359 --> 00:00:10,359 O recorrido 3 00:00:10,359 --> 00:00:11,619 Somos parte do espacio 4 00:00:11,619 --> 00:00:13,640 Eu nunca estive en unha biblioteca como moitos sabéis 5 00:00:13,640 --> 00:00:15,960 Estamos en unha materia como todos sabéis 6 00:00:15,960 --> 00:00:17,100 E a materia de ahora 7 00:00:17,100 --> 00:00:20,539 Ignacio, por lo cual, por estar relacionado 8 00:00:20,539 --> 00:00:30,160 Ignacio é un investigador 9 00:00:30,160 --> 00:00:32,780 Porque vemos la teoría 10 00:00:32,780 --> 00:00:33,740 La tele, esta cosa 11 00:00:33,740 --> 00:00:35,799 A televisión sempre la pasa a la falsa un pouco 12 00:00:35,799 --> 00:00:38,119 Ele é un investigador recantigoso de verdad 13 00:00:38,119 --> 00:00:39,759 Con lo cual, tenéis ocasión ahora 14 00:00:39,759 --> 00:00:42,640 En 10 días, unho dos grupos de la relación de BDT 15 00:00:42,640 --> 00:00:44,439 De astrobiología, de linta tamén 16 00:00:44,439 --> 00:00:47,179 diferentes campos 17 00:00:47,179 --> 00:00:49,500 a todos es un algo en común 18 00:00:49,500 --> 00:00:50,539 como a todos los científicos 19 00:00:50,539 --> 00:00:53,060 la inquietud por saber de donde venimos 20 00:00:53,060 --> 00:00:54,780 como ha sido, a donde vamos, este tipo de cosas 21 00:00:54,780 --> 00:00:57,140 pues muchas gracias Ignacio 22 00:00:57,140 --> 00:00:58,500 y desde todo por esto 23 00:00:58,500 --> 00:01:00,439 aunque no voy a poder parsear mucho lo de mi canción 24 00:01:00,439 --> 00:01:02,560 porque me parezco muy fabuloso 25 00:01:02,560 --> 00:01:03,100 bueno 26 00:01:03,100 --> 00:01:07,079 muchas gracias 27 00:01:07,079 --> 00:01:09,599 muchas gracias 28 00:01:09,599 --> 00:01:12,519 a todos por la invitación 29 00:01:12,519 --> 00:01:16,760 E por venir, aunque non queda parte 30 00:01:16,760 --> 00:01:25,439 Si, si 31 00:01:25,439 --> 00:01:27,140 Se podo apagar? 32 00:01:27,340 --> 00:01:28,420 Se podo apagar a luz esta? 33 00:01:28,640 --> 00:01:29,620 Si, si 34 00:01:29,620 --> 00:01:32,700 Como enseño muchas transparencias oscuras 35 00:01:32,700 --> 00:01:35,060 No podo pasar nada seno a ver 36 00:01:35,060 --> 00:01:40,459 Mientras tanto 37 00:01:40,459 --> 00:01:43,219 A charla de lo que 38 00:01:43,219 --> 00:01:46,180 A charla de lo que trata 39 00:01:46,180 --> 00:01:48,219 Lo llamamos posición del universo 40 00:01:48,219 --> 00:01:49,760 Que es un sistema original 41 00:01:49,760 --> 00:01:52,540 e depois resulta que 42 00:01:52,540 --> 00:01:53,560 cando o coloco 43 00:01:53,560 --> 00:01:55,620 e o busco en Google 44 00:01:55,620 --> 00:02:03,540 se pode apagar? 45 00:02:06,239 --> 00:02:08,680 bueno, creando unha original este nome 46 00:02:08,680 --> 00:02:10,360 e depois resulta que hai un programa en el calendario 47 00:02:10,360 --> 00:02:12,240 que se chama así, un montón de salas en o nosso sitio 48 00:02:12,240 --> 00:02:14,800 é bastante representativo 49 00:02:14,800 --> 00:02:16,300 do que queramos que era Manoel 50 00:02:16,300 --> 00:02:17,800 e non só do nosso sitio 51 00:02:17,800 --> 00:02:19,759 como un lugar geográfico 52 00:02:19,759 --> 00:02:20,979 dentro do universo 53 00:02:20,979 --> 00:02:22,740 sino tamén quero falar 54 00:02:22,740 --> 00:02:24,439 do nosso sitio no universo 55 00:02:24,439 --> 00:02:26,639 na dimensión do tempo 56 00:02:26,639 --> 00:02:28,180 é dicir, que momento 57 00:02:28,180 --> 00:02:29,819 temos nosa vida no universo 58 00:02:29,819 --> 00:02:32,599 e tamén queria chamarnos a atención 59 00:02:32,599 --> 00:02:35,439 ao hecho de que 60 00:02:35,439 --> 00:02:36,379 tampouco 61 00:02:36,379 --> 00:02:38,099 realmente do que estamos 62 00:02:38,099 --> 00:02:38,939 eixos nosa 63 00:02:38,939 --> 00:02:44,259 como é 64 00:02:44,259 --> 00:02:45,280 a nosa composición 65 00:02:45,280 --> 00:02:46,639 con respecto ao resto do universo 66 00:02:46,639 --> 00:02:48,379 es decir, nuestro sitio en el universo 67 00:02:48,379 --> 00:02:50,379 es de tres perspectivas distintas 68 00:02:50,379 --> 00:02:52,580 entonces, en esta primera transparencia 69 00:02:52,580 --> 00:02:54,199 tenemos 70 00:02:54,199 --> 00:03:01,219 digamos el selfie 71 00:03:01,219 --> 00:03:03,500 más espectacular 72 00:03:03,500 --> 00:03:03,919 que ha hecho 73 00:03:03,919 --> 00:03:06,099 la humanidad 74 00:03:06,099 --> 00:03:08,460 entonces fue tomado desde Neptuno 75 00:03:08,460 --> 00:03:10,460 entonces el 76 00:03:10,460 --> 00:03:12,719 jefe de misión de una misión que se llama Goya 77 00:03:12,719 --> 00:03:15,560 que tenía como objetivo 78 00:03:15,560 --> 00:03:17,080 explorar los planetas exteriores 79 00:03:17,080 --> 00:03:18,759 se le ocurrió ya cuando había mirado 80 00:03:18,759 --> 00:03:19,840 de todos los planetas hasta Neptuno 81 00:03:19,840 --> 00:03:20,919 de que, bueno, vamos a dar la vuelta 82 00:03:20,919 --> 00:03:22,219 e vamos a tomar unha foto de la Tierra. 83 00:03:22,319 --> 00:03:23,460 Non sei se está a la altura ou se a la distancia. 84 00:03:23,520 --> 00:03:23,979 Visto ya? 85 00:03:25,539 --> 00:03:26,280 Ya, ¿no la veis? 86 00:03:39,569 --> 00:03:41,650 Si bien, si, está estupendo, gracias. 87 00:03:44,340 --> 00:03:46,240 E dice esta reflexión que me parecía 88 00:03:46,240 --> 00:03:48,120 muy bonita e muy interesante, 89 00:03:48,240 --> 00:03:49,080 que yo creo que también 90 00:03:49,080 --> 00:03:49,939 que hubo la chavala esta. 91 00:03:50,500 --> 00:03:52,180 La Tierra, 6.000 millones de kilómetros 92 00:03:52,180 --> 00:03:52,840 desde el 1. 93 00:03:53,699 --> 00:03:55,439 Todos los seres humanos que han existido, 94 00:03:55,740 --> 00:03:56,819 alegrías, sufrimientos, 95 00:03:57,000 --> 00:03:58,379 miles de religiones, ideologías 96 00:03:58,379 --> 00:03:59,560 y doctrinas económicas, 97 00:04:00,080 --> 00:04:01,319 cada rey, cada campesino, 98 00:04:01,319 --> 00:04:03,900 Cada líder supremo, cada héroe, cada cobarde 99 00:04:03,900 --> 00:04:05,939 Toda a historia de nosa especie 100 00:04:05,939 --> 00:04:06,860 Ha ocurrido aquí 101 00:04:06,860 --> 00:04:08,400 En unha nota de polvos 102 00:04:08,400 --> 00:04:09,560 Escribida en un rayo de sol 103 00:04:09,560 --> 00:04:12,379 Todo o que nos conocemos 104 00:04:12,379 --> 00:04:14,800 Toda a gigantesca historia 105 00:04:14,800 --> 00:04:16,180 De la humanidad, de su riqueza 106 00:04:16,180 --> 00:04:19,079 Cosas que nos parecen importantísimas 107 00:04:19,079 --> 00:04:20,660 Cosas que nos parecen lúneas 108 00:04:20,660 --> 00:04:22,560 Todo ha ocurrido en esa parrería 109 00:04:22,560 --> 00:04:23,899 En medio de Argentina 110 00:04:23,899 --> 00:04:27,180 Por un lado, nos humilla un pouco 111 00:04:27,180 --> 00:04:28,779 De los cuales que ahora no somos nada 112 00:04:28,779 --> 00:04:29,860 Estamos perdidos 113 00:04:29,860 --> 00:04:31,600 que tiene sentido, tiene todo, pero 114 00:04:31,600 --> 00:04:34,279 lo que os quero por contra mostraros 115 00:04:34,279 --> 00:04:36,180 en esta chamba es lo increíble 116 00:04:36,180 --> 00:04:38,519 que es que unas hormiguitas que viven 117 00:04:38,519 --> 00:04:40,279 ahí han conseguido 118 00:04:40,279 --> 00:04:42,300 averiguar acerca del universo vastísimo 119 00:04:42,300 --> 00:04:44,220 que nos rodea, y eso es lo verdaderamente 120 00:04:44,220 --> 00:04:46,500 extraordinario, no que seamos una monta de cuerpos 121 00:04:46,500 --> 00:04:48,459 sino todo lo que hemos averiguado 122 00:04:48,459 --> 00:04:49,459 del universo desde ahí 123 00:04:49,459 --> 00:04:52,279 unas pequeñas combinaciones de átomos ahí 124 00:04:52,279 --> 00:04:54,920 el enorme esfuerzo 125 00:04:54,920 --> 00:04:55,660 que han hecho para 126 00:04:55,660 --> 00:04:58,480 averiguar sobre todo lo que nos rodea 127 00:04:58,480 --> 00:05:18,300 Entón, é unha foto, é unha mezcla de varias fotos, tomadas desde unha exocente que se chama Calla, 128 00:05:18,740 --> 00:05:23,819 que está dando vueltas ao redor da sierra, e o que face é un mapa moi profundo das estrellas que nos rodean. 129 00:05:23,819 --> 00:05:27,620 E isto é a Vía Láctea, que é a galaxia, digamos, que é a que habita. 130 00:05:28,379 --> 00:05:31,079 Isto, se vos vais pasado a la sierra, isto non volverá a vos a ver, 131 00:05:31,079 --> 00:05:32,519 o pasado da sierra, a lo mejor, 132 00:05:33,360 --> 00:05:35,379 en a noite así, oscurita, sin luna ni nada, 133 00:05:35,879 --> 00:05:36,519 veis unha 134 00:05:36,519 --> 00:05:40,779 saco de piezas alivio, que parecen como nubes, 135 00:05:40,899 --> 00:05:42,360 pero, como que ocupan con el cielo. 136 00:05:43,680 --> 00:05:44,920 É bastante espectacular, sobre todo 137 00:05:44,920 --> 00:05:46,379 se é a noite como oscura, 138 00:05:46,879 --> 00:05:48,339 e se coxéis unhos perifáticos, 139 00:05:48,680 --> 00:05:49,879 veis que están hechos como lo que, 140 00:05:49,879 --> 00:05:51,300 con muchísimas estrellitas chiquititas, 141 00:05:51,540 --> 00:05:53,060 traes a impresión de como que é 142 00:05:53,060 --> 00:05:55,680 eso, que se le llamaba 143 00:05:55,680 --> 00:05:59,470 un perifático. 144 00:06:05,610 --> 00:06:07,250 Entón, isto é, un pouco, 145 00:06:07,370 --> 00:06:08,490 con as perspectivas, 146 00:06:08,490 --> 00:06:14,319 E isto é un pouco, se lo viéramos desde fora 147 00:06:14,319 --> 00:06:16,600 Estaríamos en un puntito aquí 148 00:06:16,600 --> 00:06:17,860 Virando hacia dentro 149 00:06:17,860 --> 00:06:19,819 Evidentemente, esta é a nosa galaxia 150 00:06:19,819 --> 00:06:21,500 Por esta foto, non nos faltaría 151 00:06:21,500 --> 00:06:23,300 Moito tempo para poderla hacer 152 00:06:23,300 --> 00:06:26,660 Pero, nosa, se viráramos para dentro 153 00:06:26,660 --> 00:06:27,399 Veríamos a foto 154 00:06:27,399 --> 00:06:30,560 Ahora bien, hace tan solo 155 00:06:30,560 --> 00:06:32,620 Cien anos 156 00:06:32,620 --> 00:06:34,839 Se pensaba que todo isto 157 00:06:34,839 --> 00:06:36,680 Era todo o que había 158 00:06:36,680 --> 00:06:38,379 Era todo luminoso 159 00:06:38,379 --> 00:06:41,339 es decir, las estrellas que nos rodeaban 160 00:06:41,339 --> 00:06:42,439 habían estado ahí siempre 161 00:06:42,439 --> 00:06:43,500 y siempre estarían 162 00:06:43,500 --> 00:06:46,439 y no había nada más 163 00:06:46,439 --> 00:06:50,180 es decir, todo lo que nos rodeaba 164 00:06:50,180 --> 00:06:51,100 era una especie de 165 00:06:51,100 --> 00:06:52,240 exquietud eterna 166 00:06:52,240 --> 00:06:54,300 donde estaban colocadas las estrellas 167 00:06:54,300 --> 00:06:55,860 quizás con otros mundos o no 168 00:06:55,860 --> 00:06:58,240 pero, y eso daba para el pasado 169 00:06:58,240 --> 00:06:58,740 de hace 100 años 170 00:06:58,740 --> 00:07:05,540 o sea, que es bastante increíble 171 00:07:05,540 --> 00:07:06,300 como ha evolucionado 172 00:07:06,300 --> 00:07:08,120 nuestra percepción de donde vivimos 173 00:07:08,120 --> 00:07:08,839 en tan solo 174 00:07:08,839 --> 00:07:10,420 en unha minúscula 175 00:07:10,420 --> 00:07:12,139 de nuestra historia 176 00:07:12,139 --> 00:07:14,199 de tal manera 177 00:07:14,199 --> 00:07:14,980 en aquella época 178 00:07:14,980 --> 00:07:16,720 cunha tenías un telescopio 179 00:07:16,720 --> 00:07:17,379 o principal que era 180 00:07:17,379 --> 00:07:18,459 un inciso 181 00:07:18,459 --> 00:07:19,600 e é que nosotros 182 00:07:19,600 --> 00:07:20,459 cando trabajamos 183 00:07:20,459 --> 00:07:22,319 o astrónomo clásico 184 00:07:22,319 --> 00:07:22,579 digamos 185 00:07:22,579 --> 00:07:24,079 cando trabaja 186 00:07:24,079 --> 00:07:25,519 a veces se hace a foto 187 00:07:25,519 --> 00:07:26,079 ponendo o ojo 188 00:07:26,079 --> 00:07:27,379 en el objetivo 189 00:07:27,379 --> 00:07:27,860 pero eso 190 00:07:27,860 --> 00:07:28,879 non lo hace nadie 191 00:07:28,879 --> 00:07:31,019 se habéis hecho 192 00:07:31,019 --> 00:07:32,360 algo de astronomía 193 00:07:32,360 --> 00:07:32,899 ficcionada 194 00:07:32,899 --> 00:07:33,639 ou se os habéis ido 195 00:07:33,639 --> 00:07:34,139 a un evento 196 00:07:34,139 --> 00:07:34,759 destos de 197 00:07:34,759 --> 00:07:35,639 vamos a tirar 198 00:07:35,639 --> 00:07:36,740 nunca vais a ver 199 00:07:36,740 --> 00:07:37,279 as galaxias 200 00:07:37,279 --> 00:07:40,259 esa que os habéis visto antes 201 00:07:40,259 --> 00:07:41,740 pois moi grande que sea o telescópio 202 00:07:41,740 --> 00:07:43,540 porque o noso ozo para mirar 203 00:07:43,540 --> 00:07:45,959 cosas difusas como galaxias 204 00:07:45,959 --> 00:07:47,259 como estrellas miléniles 205 00:07:47,259 --> 00:07:48,079 non vale para nada 206 00:07:48,079 --> 00:07:50,160 pois moi grande que sea o telescópio 207 00:07:50,160 --> 00:07:52,540 porque os botones de luz 208 00:07:52,540 --> 00:07:55,959 desde que chegan ao fondo do ozo 209 00:07:55,959 --> 00:07:58,379 o cerebro recoge a información 210 00:07:58,379 --> 00:07:59,620 e en seguida se olvida d'eixo 211 00:07:59,620 --> 00:08:01,920 entón non podemos o que se chama 212 00:08:01,920 --> 00:08:02,839 integrar 213 00:08:02,839 --> 00:08:08,800 a suma de todos esos botones 214 00:08:08,800 --> 00:08:09,720 de toda esa luz 215 00:08:09,720 --> 00:08:12,199 para poder tener esas imágenes espectaculares 216 00:08:12,199 --> 00:08:13,040 que habéis visto en 217 00:08:13,040 --> 00:08:16,060 en la galaxia 218 00:08:16,060 --> 00:08:16,620 en España 219 00:08:16,620 --> 00:08:18,639 eso solo se puede hacer 220 00:08:18,639 --> 00:08:21,860 poniendo instrumentos en el telescopio 221 00:08:21,860 --> 00:08:22,560 detectores 222 00:08:22,560 --> 00:08:25,240 antiguamente, hasta hace poco, hace 20 años 223 00:08:25,240 --> 00:08:28,220 se hacían poniendo cámaras de fotos 224 00:08:28,220 --> 00:08:29,279 como esta imagen 225 00:08:29,279 --> 00:08:30,420 que debe tener unos 100 años 226 00:08:30,420 --> 00:08:32,419 en la cámara de fotos tú dejas 227 00:08:32,419 --> 00:08:34,980 la película 228 00:08:34,980 --> 00:08:38,019 expones durante mucho tiempo, minutos, horas 229 00:08:38,019 --> 00:08:40,399 e digamos que esa luz va 230 00:08:40,399 --> 00:08:42,100 creando 231 00:08:42,100 --> 00:08:44,519 unha excitación en a película 232 00:08:44,519 --> 00:08:46,460 que se va convertindo en un esmalte 233 00:08:46,460 --> 00:08:48,860 non se olvida, sempre va acumulando 234 00:08:48,860 --> 00:08:50,360 acumulando e por iso podemos ver 235 00:08:50,360 --> 00:08:52,679 estas galaxias, estas nebulosidades 236 00:08:52,679 --> 00:08:54,899 como le llamaban entonces, tan difusas 237 00:08:54,899 --> 00:08:56,899 isto é moi difícil de ver con el rollo 238 00:08:56,899 --> 00:08:58,600 o sea que o del astral va mirando 239 00:08:58,600 --> 00:08:59,899 por este sol para 240 00:08:59,899 --> 00:09:05,419 entonces entre 241 00:09:05,419 --> 00:09:08,159 as estrellas normales se vean como unha especie 242 00:09:08,159 --> 00:09:09,519 de manchita que veis por aquí 243 00:09:09,519 --> 00:09:13,230 que non se sabía moi bien o que era 244 00:09:13,230 --> 00:09:16,090 entón, aquí se me ocurrió 245 00:09:16,090 --> 00:09:18,149 que en vez de poner unha cámara de fotos 246 00:09:18,149 --> 00:09:20,710 se llama un espectrógrafo 247 00:09:20,710 --> 00:09:22,690 entón, se unha observa 248 00:09:22,690 --> 00:09:24,309 un espectrógrafo o que face 249 00:09:24,309 --> 00:09:25,269 é descomponer 250 00:09:25,269 --> 00:09:28,029 a luz blanca que viene das estrelas 251 00:09:28,029 --> 00:09:29,610 descomponerle os seus colores 252 00:09:29,610 --> 00:09:30,750 para ver un pouco qual é 253 00:09:30,750 --> 00:09:37,240 o que ocorre é que se unha observa 254 00:09:37,240 --> 00:09:38,480 con moito detalle 255 00:09:38,480 --> 00:09:41,240 o espectrógrafo, por exemplo, da luz do Sol 256 00:09:41,240 --> 00:09:43,279 unha podrá ver que neste arcoíris 257 00:09:43,279 --> 00:09:44,600 hai unha serie de rayitas 258 00:09:44,600 --> 00:09:46,559 que se corresponden 259 00:09:46,559 --> 00:09:48,179 aos elementos químicos 260 00:09:48,179 --> 00:09:50,220 de la luz 261 00:09:50,220 --> 00:09:52,159 que prácticamente a bruxa manestra 262 00:09:52,159 --> 00:09:54,559 son os estados de excitación dos elementos químicos 263 00:09:54,559 --> 00:09:56,179 que componen 264 00:09:56,179 --> 00:09:57,980 esa estrella que estamos observando 265 00:09:57,980 --> 00:10:00,220 de hecho esta é a única manera 266 00:10:00,220 --> 00:10:01,620 que tenemos de saber 267 00:10:01,620 --> 00:10:04,179 de que están hechas as cousas que hai no universo 268 00:10:04,179 --> 00:10:06,460 se os fijáis, o único que obtenemos do universo é 269 00:10:06,460 --> 00:10:07,419 luz que tiene 270 00:10:07,419 --> 00:10:09,240 unha suposición que é tan vieja 271 00:10:09,240 --> 00:10:12,059 como sabemos de se está hecho de hidrógeno 272 00:10:12,059 --> 00:10:14,559 ou de algo completamente distinto 273 00:10:14,559 --> 00:10:15,320 que reconocemos 274 00:10:15,320 --> 00:10:17,639 e é porque estas rayitas 275 00:10:17,639 --> 00:10:18,799 as comparamos con 276 00:10:18,799 --> 00:10:20,980 a luz que proviene 277 00:10:20,980 --> 00:10:24,100 esta rayita 278 00:10:24,100 --> 00:10:25,460 a comparamos con a luz que viene 279 00:10:25,460 --> 00:10:28,159 de un gas 280 00:10:28,159 --> 00:10:29,879 de distintos gases que podamos 281 00:10:29,879 --> 00:10:30,759 tener en o laboratorio 282 00:10:30,759 --> 00:10:32,919 e podemos ir identificando 283 00:10:32,919 --> 00:10:35,600 a roza del sol que contiene hierro 284 00:10:35,600 --> 00:10:37,200 contiene escandio, sodio, 285 00:10:37,379 --> 00:10:38,679 hidrógeno, helio 286 00:10:38,679 --> 00:10:41,919 a cosa é que mirando a luz do sol e das estrelas 287 00:10:41,919 --> 00:10:44,100 prácticamente todas serán moi parecidas 288 00:10:44,100 --> 00:10:45,679 a unha seña máis de unha cosa, máis de outra 289 00:10:45,679 --> 00:10:47,840 pero cando mirábamos as nebulosas 290 00:10:47,840 --> 00:10:50,240 veíamos que todas estas rayitas 291 00:10:50,240 --> 00:10:52,399 estaban desplazadas ás altas 292 00:10:52,399 --> 00:10:54,220 é dicir, estaban en seu sitio 293 00:10:54,220 --> 00:10:55,519 pero como se estuvieran 294 00:10:55,519 --> 00:10:57,200 en o sitio equivocado 295 00:10:57,200 --> 00:11:00,580 do espectro do que é a colina 296 00:11:00,580 --> 00:11:03,519 entón, o que unho se viu 297 00:11:03,519 --> 00:11:06,360 o que este astrónomo se viu 298 00:11:06,360 --> 00:11:07,360 e que é o que a vista de Slyker 299 00:11:07,360 --> 00:11:09,919 é que as nebulosas 300 00:11:09,919 --> 00:11:10,919 a partir desta observación 301 00:11:10,919 --> 00:11:12,659 parecen estar alejándose de nosos 302 00:11:12,659 --> 00:11:14,059 E isto por que é? 303 00:11:14,159 --> 00:11:16,820 Explico a través do fenómeno que se chama o efecto Doppler 304 00:11:16,820 --> 00:11:18,960 O efecto Doppler o habéis escuchado con o sonido 305 00:11:18,960 --> 00:11:21,500 Todos os días, cando pasa o coche ao lado vostro 306 00:11:21,500 --> 00:11:23,419 A frecuencia vai cambiando na grave 307 00:11:23,419 --> 00:11:28,110 E o sonido do motor 308 00:11:28,110 --> 00:11:30,590 Nunca o escucháis se estáis desmontados no coche 309 00:11:30,590 --> 00:11:31,649 Só se estáis parados 310 00:11:31,649 --> 00:11:33,929 Con respecto a ese coche que se acerca e se aleja 311 00:11:33,929 --> 00:11:36,990 Pois, con a luz pasa exactamente o mesmo 312 00:11:36,990 --> 00:11:38,230 Unha cosa que se acerca a nosa 313 00:11:38,230 --> 00:11:40,950 Aunque non pareça mentira 314 00:11:40,950 --> 00:11:42,889 É máis azul que cando se aleja 315 00:11:42,889 --> 00:11:44,049 É a mesma cosa que é máis roxa 316 00:11:44,049 --> 00:11:46,450 o que pasa é que iso nunca nos damos cuenta 317 00:11:46,450 --> 00:11:48,490 porque a velocidade que nos movemos 318 00:11:48,490 --> 00:11:49,990 aquí na Terra 319 00:11:49,990 --> 00:11:52,649 é imposible de percibir 320 00:11:52,649 --> 00:11:54,610 só o podes percibir se se está movendo 321 00:11:54,610 --> 00:11:56,950 a unha velocidade moi significativa 322 00:11:56,950 --> 00:11:57,649 o sea, moi alta 323 00:11:57,649 --> 00:11:59,549 significativamente cercana a la Luna 324 00:11:59,549 --> 00:12:02,149 entón, o que se deu cuenta é que 325 00:12:02,149 --> 00:12:04,649 estas galaxias, ao estar todo 326 00:12:04,649 --> 00:12:06,370 desplazado á roxo, é que se estaban 327 00:12:06,370 --> 00:12:08,110 alejando de nosa unha identidade enorme 328 00:12:08,110 --> 00:12:10,190 todas estas negrosas 329 00:12:10,190 --> 00:12:12,570 pero non tenía maneira 330 00:12:12,570 --> 00:12:14,029 de medir esta distancia 331 00:12:14,029 --> 00:12:15,610 As distancias a esas objetos 332 00:12:15,610 --> 00:12:18,809 Já por aquí na época 333 00:12:18,809 --> 00:12:20,269 Había un centro de escenarios de Merck 334 00:12:20,269 --> 00:12:21,929 Que por entonces 335 00:12:21,929 --> 00:12:24,990 En paralelo 336 00:12:24,990 --> 00:12:26,370 Este era un observador 337 00:12:26,370 --> 00:12:29,710 E este señor era un teórico 338 00:12:29,710 --> 00:12:30,610 Estaba trabajando 339 00:12:30,610 --> 00:12:33,129 Con unhas ecuaciones que un señor se llamaba Albert Einstein 340 00:12:33,129 --> 00:12:34,629 Que estudou 341 00:12:34,629 --> 00:12:36,350 Sobre como funcionaba 342 00:12:36,350 --> 00:12:37,730 La gravedad en el universo 343 00:12:37,730 --> 00:12:41,210 E el dedujo que según as ecuaciones 344 00:12:41,210 --> 00:12:42,230 Estas que había hecho Einstein 345 00:12:42,230 --> 00:12:44,370 El universo solo podía estar haciendo 346 00:12:44,370 --> 00:12:45,309 Una de dos cosas 347 00:12:45,309 --> 00:12:51,590 Os estaba alejando, os estaba expandiendo, os estaba contraendo 348 00:12:51,590 --> 00:12:54,769 Pero isto é un pouco, digamos, un poquito en paralelo a lo que te digo 349 00:12:54,769 --> 00:13:00,860 Por cierto, isto, o que esto proposta aquí é unha costal 350 00:13:00,860 --> 00:13:07,059 Esta costal era unha especie de equivalente 351 00:13:07,059 --> 00:13:10,279 De unha costal que tenía a la que era 352 00:13:10,279 --> 00:13:12,779 O sea, que cuando esto estaba haciendo su descubrimiento 353 00:13:12,779 --> 00:13:14,100 Ahora, cuando alguien descubre algo, 354 00:13:14,740 --> 00:13:16,059 lo pone inmediatamente 355 00:13:16,059 --> 00:13:18,159 en una serie de bases de datos 356 00:13:18,159 --> 00:13:20,820 de artículos o descubrimientos en Internet 357 00:13:20,820 --> 00:13:22,139 y al día siguiente todos lo sabemos. 358 00:13:22,840 --> 00:13:24,220 Pero en aquella época, 359 00:13:24,600 --> 00:13:26,440 a veces uno descubría algo que no se sabía 360 00:13:26,440 --> 00:13:28,559 hasta que publicaba el artículo en una revista 361 00:13:28,559 --> 00:13:30,139 un año después 362 00:13:30,139 --> 00:13:33,179 y a ver si este señor estaba suscrito a esa revista. 363 00:13:33,840 --> 00:13:35,820 Entonces, resulta que este señor 364 00:13:35,820 --> 00:13:38,039 era belga, 365 00:13:38,240 --> 00:13:40,799 estaba de viaje en Estados Unidos 366 00:13:40,799 --> 00:13:43,279 e se enterou de un café ou o que sea 367 00:13:43,279 --> 00:13:44,639 porque había destruído este outro 368 00:13:44,639 --> 00:13:47,419 porque había un montón de cosas alejadas de nosotros 369 00:13:47,419 --> 00:13:50,279 entón, o que ele fez para quedar con ele 370 00:13:50,279 --> 00:13:51,700 na ausencia, como os digo, de WhatsApp 371 00:13:51,700 --> 00:13:52,759 e de Facebook 372 00:13:52,759 --> 00:13:55,019 o que ele fez foi escribirle unha postal 373 00:13:55,019 --> 00:13:57,899 para falar deste descubrimiento 374 00:13:57,899 --> 00:13:59,179 para, mentre viajaba 375 00:13:59,179 --> 00:14:01,240 a un centro de investigación, quedar con ele 376 00:14:01,240 --> 00:14:03,000 en unha estación de tren 377 00:14:03,000 --> 00:14:05,039 entón, digamos que esta era a maneira 378 00:14:05,039 --> 00:14:06,740 un pouco dos científicos de interactuar 379 00:14:06,740 --> 00:14:07,919 en aquella época, que agora 380 00:14:07,919 --> 00:14:10,120 gracias a, digamos, 381 00:14:10,360 --> 00:14:11,659 el que priméu, 382 00:14:11,779 --> 00:14:12,320 básicamente, 383 00:14:12,980 --> 00:14:14,480 nos damos muchísima más facilidad 384 00:14:14,480 --> 00:14:15,519 para que los dos crímenes 385 00:14:15,519 --> 00:14:18,740 se produzcan de una manera mucho más 386 00:14:18,740 --> 00:14:19,580 rápida. 387 00:14:21,870 --> 00:14:23,470 Ahora vuelvo a ver con este señor. 388 00:14:24,409 --> 00:14:25,350 Luego, por otro lado, 389 00:14:25,450 --> 00:14:28,049 nos habíamos quedado con la cosa del amistad. 390 00:14:29,309 --> 00:14:30,490 Esto de aquí es una foto 391 00:14:30,490 --> 00:14:31,649 de las computadoras de Harvard. 392 00:14:31,649 --> 00:14:34,009 No está equivocada 393 00:14:34,009 --> 00:14:36,009 el principio de efecto. 394 00:14:36,909 --> 00:14:37,830 En aquella época 395 00:14:37,830 --> 00:14:39,029 evidentemente no había ordenadores. 396 00:14:39,029 --> 00:14:40,950 entonces había astrónomos 397 00:14:40,950 --> 00:14:44,700 que decían 398 00:14:44,700 --> 00:14:47,220 bueno, quiero observar esto porque tengo que hacer este artículo 399 00:14:47,220 --> 00:14:48,840 y tal, y entonces se le llamaba a Harvard 400 00:14:48,840 --> 00:14:51,259 una vez que tenía todos los datos 401 00:14:51,259 --> 00:14:53,259 para que todos los logaritmos 402 00:14:53,259 --> 00:14:54,379 y los cálculos pesados 403 00:14:54,379 --> 00:14:56,299 pues lo realizaran estas mujeres 404 00:14:56,299 --> 00:14:58,620 y esencialmente lo que hacían era coger 405 00:14:58,620 --> 00:15:01,200 todas las observaciones 406 00:15:01,200 --> 00:15:02,620 reducir los datos 407 00:15:02,620 --> 00:15:05,259 calcular los logaritmos, que no había calculadoras 408 00:15:05,259 --> 00:15:07,600 y hacer las derivadas 409 00:15:07,600 --> 00:15:08,720 etcétera, pues digamos 410 00:15:08,720 --> 00:15:10,779 obtener todos os resultados científicos 411 00:15:10,779 --> 00:15:12,559 para que logo os astrónomos 412 00:15:12,559 --> 00:15:13,960 os miraran e dijeran 413 00:15:13,960 --> 00:15:16,240 vale, tal, será por isto e lo criticaran 414 00:15:16,240 --> 00:15:18,379 logo ao final, no artículo científico 415 00:15:18,379 --> 00:15:20,820 nunca había reconocimiento a estas mujeres 416 00:15:20,820 --> 00:15:22,759 e a institución de Harvard por poner 417 00:15:22,759 --> 00:15:24,799 sus infraestructuras a disposición 418 00:15:24,799 --> 00:15:26,200 futuramente, pues, 419 00:15:26,279 --> 00:15:28,899 moitas destas cousas, pois, han sido superadas 420 00:15:28,899 --> 00:15:30,019 hoxe en día, non? 421 00:15:30,139 --> 00:15:31,519 pero todavía quedan algúnas remuneradas 422 00:15:31,519 --> 00:15:34,659 pero, aun así, en aquella época 423 00:15:34,659 --> 00:15:37,019 esta mujer en concreto, Julieta Levy 424 00:15:37,019 --> 00:15:38,919 a base de mirar tanto e tanto 425 00:15:38,919 --> 00:15:41,159 estes datos de tantos e tantos astrónomos 426 00:15:41,159 --> 00:15:43,220 se le oculta o seguinte 427 00:15:43,220 --> 00:15:44,940 é destacable señalar que hai 428 00:15:44,940 --> 00:15:46,139 unhas estrellas variables 429 00:15:46,139 --> 00:15:48,700 que cuanto máis brillantes son 430 00:15:48,700 --> 00:15:51,080 o seu período 431 00:15:51,080 --> 00:15:52,299 é máis largo 432 00:15:52,299 --> 00:15:54,879 é a dizer, eran estrellas que cambiaban de brillo 433 00:15:54,879 --> 00:15:57,340 e quanto máis brillantes eran 434 00:15:57,340 --> 00:15:59,139 máis tardaban en ir 435 00:15:59,139 --> 00:16:00,000 cambiando de estrellas 436 00:16:00,000 --> 00:16:02,480 e a que teña que ver isto con todo o que se estaba contando? 437 00:16:02,919 --> 00:16:05,259 pois que resulta que gracias a esta relación 438 00:16:05,259 --> 00:16:08,179 tu podías mirar unha estrella que estaba moi lejos 439 00:16:08,179 --> 00:16:10,179 e como sabías o seu brilho 440 00:16:10,179 --> 00:16:12,600 perdón, como sabías o seu período 441 00:16:12,600 --> 00:16:14,299 podías ver a que velocidade 442 00:16:14,299 --> 00:16:16,139 estaba cambiando de brilho 443 00:16:16,139 --> 00:16:18,120 podías ver cuanto brillaba 444 00:16:18,120 --> 00:16:20,519 e grazas a iso podías medir a distancia 445 00:16:20,519 --> 00:16:21,179 hasta ese objeto 446 00:16:21,179 --> 00:16:24,440 porque cando sabes 447 00:16:24,440 --> 00:16:25,960 cando brilla, ou seja, se sabes cando brilla 448 00:16:25,960 --> 00:16:27,120 unha bombilla de 40W 449 00:16:27,120 --> 00:16:30,100 se ves máis ou menos como é de brillante 450 00:16:30,100 --> 00:16:32,259 que está un tanto 451 00:16:32,259 --> 00:16:34,480 máis débil que onde está aquí 452 00:16:34,480 --> 00:16:35,799 podes calcular a distancia 453 00:16:35,799 --> 00:16:37,720 podes calcular a distancia de un coche 454 00:16:37,720 --> 00:16:39,120 que te va a atropellar ou non 455 00:16:39,120 --> 00:16:40,440 porque sabe máis ou menos 456 00:16:40,440 --> 00:16:41,320 o quanto brilha o sofá 457 00:16:41,320 --> 00:16:42,539 pois aquí o mesmo 458 00:16:42,539 --> 00:16:43,399 podes calcular 459 00:16:43,399 --> 00:16:45,620 podes ver 460 00:16:45,620 --> 00:16:46,840 qual é o período 461 00:16:46,840 --> 00:16:48,860 desa fombillas 462 00:16:48,860 --> 00:16:51,720 e grazas a ese período 463 00:16:51,720 --> 00:16:52,899 dices 464 00:16:52,899 --> 00:16:54,419 ah vale, pois é de 40 vatios 465 00:16:54,419 --> 00:16:56,480 polo cual já podes deducir a distancia 466 00:16:56,480 --> 00:16:59,559 hasta onde está esa estrella 467 00:16:59,559 --> 00:17:00,860 entón agora temos 468 00:17:00,860 --> 00:17:02,100 a capacidade 469 00:17:02,100 --> 00:17:03,879 se encontramos estrelas deste tipo 470 00:17:03,879 --> 00:17:05,099 en aquellas nebulosas 471 00:17:05,099 --> 00:17:07,539 podemos saber a que instante está 472 00:17:07,539 --> 00:17:08,279 vale? 473 00:17:16,019 --> 00:17:16,579 entonces 474 00:17:16,579 --> 00:17:19,740 aquí vemos la foto del señor Estelco 475 00:17:19,740 --> 00:17:21,400 además para la prensa 476 00:17:21,400 --> 00:17:22,920 este no son todos los descubrimientos que hizo 477 00:17:22,920 --> 00:17:23,619 pero lo sigo así 478 00:17:23,619 --> 00:17:25,500 un astrónomo famoso 479 00:17:25,500 --> 00:17:27,039 que fue Edwin Hubble 480 00:17:27,039 --> 00:17:28,240 y fue famoso por lo siguiente 481 00:17:28,240 --> 00:17:30,720 porque buscó todas estas nebulosas 482 00:17:30,720 --> 00:17:31,700 en la estreita 483 00:17:31,700 --> 00:17:33,720 midió ese desplazamiento al rojo 484 00:17:33,720 --> 00:17:34,240 que os dije 485 00:17:34,240 --> 00:17:38,039 lo que hizo Slater 486 00:17:38,039 --> 00:17:41,400 buscou este tipo de estrellas especiales 487 00:17:41,400 --> 00:17:42,740 en las nebulosas 488 00:17:42,740 --> 00:17:44,119 que hizo de Friedrich Alemi 489 00:17:44,119 --> 00:17:46,160 e hace lo que hacen todos los científicos 490 00:17:46,160 --> 00:17:47,880 cuando tienen las cosas del mismo objeto 491 00:17:47,880 --> 00:17:50,400 que es hacer una gráfica 492 00:17:50,400 --> 00:17:52,400 entonces él hizo esta gráfica 493 00:17:52,400 --> 00:17:54,579 que es una de las gráficas más famosas 494 00:17:54,579 --> 00:17:56,599 de la cosmología porque de esto se deduce 495 00:17:56,599 --> 00:17:59,039 que el universo está en expansión 496 00:17:59,039 --> 00:18:00,900 por un lado 497 00:18:00,900 --> 00:18:02,160 pintó la distancia 498 00:18:02,160 --> 00:18:03,740 y por otro lado 499 00:18:03,740 --> 00:18:06,799 pintó la distancia que no puedes deducir 500 00:18:06,799 --> 00:18:08,619 por o cambio de brillo, 501 00:18:08,819 --> 00:18:10,799 e, por outro lado, 502 00:18:10,900 --> 00:18:12,240 a velocidade a que se alejaba. 503 00:18:13,700 --> 00:18:14,960 Se deduce que isto 504 00:18:14,960 --> 00:18:16,799 provoca a expansión do universo 505 00:18:16,799 --> 00:18:17,680 porque, 506 00:18:17,980 --> 00:18:20,079 cuanto máis lejos estaba o objeto, 507 00:18:20,740 --> 00:18:23,039 a maior velocidade se estaba alejando. 508 00:18:24,220 --> 00:18:24,539 E isto 509 00:18:24,539 --> 00:18:26,480 os vou ensñar en un xili. 510 00:18:28,660 --> 00:18:29,140 E, por certo, 511 00:18:29,240 --> 00:18:30,259 a expansión do universo 512 00:18:30,259 --> 00:18:30,960 é o que vos dísteis, 513 00:18:30,960 --> 00:18:32,759 hasta que nos juntaron 514 00:18:32,759 --> 00:18:34,099 os patos, non podían. 515 00:18:35,720 --> 00:18:36,319 Agora, 516 00:18:36,319 --> 00:18:38,660 aquí hay varios similes 517 00:18:38,660 --> 00:18:40,259 algunos un poco más afortunados que otros 518 00:18:40,259 --> 00:18:41,880 pero aquí probablemente hemos desayunado un poco 519 00:18:41,880 --> 00:18:44,039 hay veces que doy la charla hasta la una 520 00:18:44,039 --> 00:18:46,140 y no es la mejor idea 521 00:18:46,140 --> 00:18:48,380 entonces, la cosa es 522 00:18:48,380 --> 00:18:50,000 bueno, que tiene que ver lo de las distancias 523 00:18:50,000 --> 00:18:52,000 y la velocidad, imaginaos 524 00:18:52,000 --> 00:18:54,559 que el universo está reducido a un globo 525 00:18:54,559 --> 00:18:57,359 a una bola 526 00:18:57,359 --> 00:19:03,619 y la galaxia vecina está a un centímetro 527 00:19:03,619 --> 00:19:05,920 hay otra galaxia que está un poquito más lejos 528 00:19:05,920 --> 00:19:08,279 que está a dos centímetros, imaginaos que hinchamos ese globo 529 00:19:08,279 --> 00:19:09,880 la que está a un centímetro 530 00:19:09,880 --> 00:19:11,680 pasa 2, pero a que está 2 pasa 4 531 00:19:11,680 --> 00:19:13,480 está máis lejos, al inflarse o globo 532 00:19:13,480 --> 00:19:16,039 digamos, o espacio en plenillas se multiplica en cada caso 533 00:19:16,039 --> 00:19:17,720 o que está máis cerca 534 00:19:17,720 --> 00:19:20,140 se ha alejado de nosotros a unha velocidade 535 00:19:20,140 --> 00:19:21,900 menor que a outra 536 00:19:21,900 --> 00:19:22,700 de hecho, a la mitad 537 00:19:22,700 --> 00:19:25,900 é justo o que hemos visto en esa gráfica 538 00:19:25,900 --> 00:19:27,400 os objetos que están máis cerca 539 00:19:27,400 --> 00:19:30,000 se expanden a unha velocidade, o que está máis lejos 540 00:19:30,000 --> 00:19:31,039 a unha velocidad maior 541 00:19:31,039 --> 00:19:33,900 e isto é a razón 542 00:19:33,900 --> 00:19:35,339 por a que se deduce que 543 00:19:35,339 --> 00:19:37,880 todas esas objetos, esas nebulosidades 544 00:19:37,880 --> 00:19:39,700 que son outras galaxias como a nosa 545 00:19:39,700 --> 00:19:43,480 se están alejando de nosotros 546 00:19:43,480 --> 00:19:44,799 e portanto se está expandiendo 547 00:19:44,799 --> 00:19:47,059 e todo pronto 548 00:19:47,059 --> 00:19:49,059 tamén podría pensar, bueno, todo parte que se aleja 549 00:19:49,059 --> 00:19:51,099 de nosotros, es decir, que eso significa 550 00:19:51,099 --> 00:19:52,920 que estamos en el centro del universo de alguna manera 551 00:19:52,920 --> 00:19:55,460 por eso tamén nos podemos atajar con este símbolo 552 00:19:55,460 --> 00:19:57,599 se veis cuenta, todas estas galaxias 553 00:19:57,599 --> 00:19:59,160 todos los alienígenas que llevan en nuestro 554 00:19:59,160 --> 00:20:01,259 estas otras galaxias, van a ver 555 00:20:01,259 --> 00:20:02,500 que el universo 556 00:20:02,500 --> 00:20:05,359 o sea que las galaxias se están alejando todas 557 00:20:05,359 --> 00:20:06,700 nadie 558 00:20:06,700 --> 00:20:08,799 todo mundo va a pensar que están en el centro 559 00:20:08,799 --> 00:20:14,859 E isto é unha foto 560 00:20:14,859 --> 00:20:19,180 Digamos, a foto máis profunda 561 00:20:19,180 --> 00:20:20,900 Que tenemos hoxe en día 562 00:20:20,900 --> 00:20:22,359 De 563 00:20:22,359 --> 00:20:23,880 O universo muyajano 564 00:20:23,880 --> 00:20:25,200 Para que me ocupáis con esa foto 565 00:20:25,200 --> 00:20:26,319 Que vos enseñáis 566 00:20:26,319 --> 00:20:29,279 Que é un telescopio espacial 567 00:20:29,279 --> 00:20:30,380 Que se llama Hubble, por cierto 568 00:20:30,380 --> 00:20:33,059 E é a foto máis profunda que se ha hecho nunca 569 00:20:33,059 --> 00:20:34,099 De un trocito do universo 570 00:20:34,099 --> 00:20:36,880 Entón, nesta foto, casi todo o que hai 571 00:20:36,880 --> 00:20:38,299 Son fotos de galaxias como a nosa 572 00:20:38,299 --> 00:20:39,259 Vais ver formas raras 573 00:20:39,259 --> 00:20:40,579 e todo o tipo de galaxias, vale? 574 00:20:40,980 --> 00:20:42,400 entón, aquí hai 575 00:20:42,400 --> 00:20:44,519 en un trocito, en un segundo do cielo 576 00:20:44,519 --> 00:20:46,920 hai miles e miles e miles e miles de galaxias 577 00:20:46,920 --> 00:20:50,200 como por el mundo, pero se multiplicas 578 00:20:50,200 --> 00:20:52,279 iso por todo o cielo, resulta que 579 00:20:52,279 --> 00:20:54,180 hai miles de millones 580 00:20:54,180 --> 00:20:56,160 de galaxias que podemos observar 581 00:20:56,160 --> 00:20:58,680 e cada unha, que mil millones de estrellas 582 00:20:58,680 --> 00:21:00,160 imaginaos 583 00:21:00,160 --> 00:21:02,140 o raro seria que nosotros fuéramos 584 00:21:02,140 --> 00:21:03,619 isto é un pouco, hai unha tangente 585 00:21:03,619 --> 00:21:06,099 o raro seria que nosotros fuéramos os únicos 586 00:21:06,099 --> 00:21:09,160 digamos, seres inteligentes 587 00:21:09,160 --> 00:21:10,099 que habitamos este universo 588 00:21:10,099 --> 00:21:12,059 de un movimiento extraordinario 589 00:21:12,059 --> 00:21:13,019 que solo en la Tierra 590 00:21:13,019 --> 00:21:14,980 toda esta inmensidad 591 00:21:14,980 --> 00:21:19,000 la cosa es que nos podamos comunicar 592 00:21:19,000 --> 00:21:19,500 a una vez 593 00:21:19,500 --> 00:21:22,700 como sea de que estemos solos en el universo 594 00:21:22,700 --> 00:21:23,559 y la política casi 595 00:21:23,559 --> 00:21:28,319 ahora bien 596 00:21:28,319 --> 00:21:29,440 todos están 597 00:21:29,440 --> 00:21:32,940 alejando, o sea hablando un poquito de 598 00:21:32,940 --> 00:21:35,380 cual es un poco nuestro sitio en el universo 599 00:21:35,380 --> 00:21:37,500 somos una galaxia entre miles de millones 600 00:21:37,500 --> 00:21:39,400 un universo en expansión 601 00:21:39,400 --> 00:21:41,859 o único, o primeiro que pode pensar 602 00:21:41,859 --> 00:21:43,339 bueno, está todo expandiéndose 603 00:21:43,339 --> 00:21:44,799 entón, o que ocorreu no passado? 604 00:21:45,519 --> 00:21:46,740 estaba todo moito máis junto, non? 605 00:21:47,339 --> 00:21:50,099 e isto é o que chegou durante o siglo passado 606 00:21:50,099 --> 00:21:51,539 a ir desarrollando unha teoría 607 00:21:51,539 --> 00:21:53,519 que moitos conocéis, e como a teoría 608 00:21:53,519 --> 00:21:54,259 do Big Bang 609 00:21:54,259 --> 00:21:57,240 esencialmente o que dice é que no pasado 610 00:21:57,240 --> 00:21:59,299 todo estuvo moi apretado 611 00:21:59,299 --> 00:22:00,519 e un sistema moi pequeno 612 00:22:00,519 --> 00:22:01,940 a unha temperatura enorme 613 00:22:01,940 --> 00:22:05,079 non dice que ese foi o principio do universo 614 00:22:05,079 --> 00:22:07,279 que ese foi un error bastante frecuente 615 00:22:07,279 --> 00:22:08,640 Solo podemos hablar 616 00:22:08,640 --> 00:22:09,880 De lo que podemos explicar 617 00:22:09,880 --> 00:22:10,440 Con la física 618 00:22:10,440 --> 00:22:11,980 Y lo que dice es 619 00:22:11,980 --> 00:22:13,539 Que todo estuvo muy apretado 620 00:22:13,539 --> 00:22:14,480 Y podemos explicar 621 00:22:14,480 --> 00:22:15,839 Toda la física que ocurrió 622 00:22:15,839 --> 00:22:17,500 En un momento en el pasado 623 00:22:17,500 --> 00:22:19,299 Hace unos 13.000 millones de años 624 00:22:19,299 --> 00:22:22,579 Y que después todo empezó a expasitarse 625 00:22:22,579 --> 00:22:24,240 Pero no dice nada 626 00:22:24,240 --> 00:22:25,299 De lo que ocurrió antes 627 00:22:25,299 --> 00:22:26,480 Si hubo un antes 628 00:22:26,480 --> 00:22:28,099 O que es exactamente 629 00:22:28,099 --> 00:22:29,339 Lo que hizo que no se usara 630 00:22:29,339 --> 00:22:33,640 Entonces, si gustáis 631 00:22:33,640 --> 00:22:35,319 Big Bang 632 00:22:35,319 --> 00:22:39,680 Este es el que se ve esencialmente 633 00:22:39,680 --> 00:22:44,019 É unha marca de reloj 634 00:22:44,019 --> 00:22:50,440 E entón sale unha foto como esta 635 00:22:50,440 --> 00:22:52,039 Que unha encaba 636 00:22:52,039 --> 00:22:54,740 Digamos que esta é a representación 637 00:22:54,740 --> 00:22:56,319 Creo que tamén nos agrada esa idea 638 00:22:56,319 --> 00:22:58,400 De que cando falamos de picar 639 00:22:58,400 --> 00:23:01,880 Non falamos de un punto que pica en a nada 640 00:23:01,880 --> 00:23:03,180 Explote, non? 641 00:23:03,720 --> 00:23:05,619 Sino que realmente o espacio e o tempo 642 00:23:05,619 --> 00:23:06,180 Comezan 643 00:23:06,180 --> 00:23:08,119 Se pica 644 00:23:08,119 --> 00:23:12,259 empiezan a tener 645 00:23:12,259 --> 00:23:14,059 validez, tal como lo conocemos, 646 00:23:14,539 --> 00:23:15,319 en ese instante. 647 00:23:15,460 --> 00:23:16,500 No explota hacia afuera, 648 00:23:16,700 --> 00:23:19,359 es que no hay un concepto de afuera, 649 00:23:19,839 --> 00:23:22,200 porque todo el espacio es lo que habitamos ahora mismo, 650 00:23:22,299 --> 00:23:23,420 lo que empezó con ese lugar. 651 00:23:24,140 --> 00:23:24,460 ¿De acuerdo? 652 00:23:25,460 --> 00:23:27,059 Así que no lo imaginéis como un espacio, 653 00:23:27,400 --> 00:23:30,019 sino el inicio del espacio y el tiempo 654 00:23:30,019 --> 00:23:31,480 que tenemos, que conocemos ahora mismo. 655 00:23:34,250 --> 00:23:35,869 Es un concepto completamente alivio 656 00:23:35,869 --> 00:23:37,609 que está en nuestra cabeza. 657 00:23:37,609 --> 00:23:40,490 Si os estou explicando 658 00:23:40,490 --> 00:23:41,089 Non é porque 659 00:23:41,089 --> 00:23:42,869 Tenho un conhecimento 660 00:23:42,869 --> 00:23:43,450 Más profundo 661 00:23:43,450 --> 00:23:46,150 Igual que a vosotros 662 00:23:46,150 --> 00:23:46,730 Os pasa a mi 663 00:23:46,730 --> 00:23:49,089 Non podemos abarcar 664 00:23:49,089 --> 00:23:51,009 A idea de que non haya 665 00:23:51,009 --> 00:23:51,430 En fuera 666 00:23:51,430 --> 00:23:52,069 O que non haya 667 00:23:52,069 --> 00:23:54,049 Tempo antes que iso 668 00:23:54,049 --> 00:23:56,029 O único que podemos hacer 669 00:23:56,029 --> 00:23:57,250 É explicar con matemáticas 670 00:23:57,250 --> 00:23:58,069 Hasta ese momento 671 00:23:58,069 --> 00:24:00,869 En que estaba todo muy comprimido 672 00:24:00,869 --> 00:24:02,210 Pero simplemente 673 00:24:02,210 --> 00:24:03,309 Al haceros a la idea 674 00:24:03,309 --> 00:24:04,210 De que non estuviese 675 00:24:04,210 --> 00:24:05,009 Unha inmensidad 676 00:24:05,009 --> 00:24:06,329 E que explotara algo 677 00:24:06,329 --> 00:24:06,789 Que fuera 678 00:24:06,789 --> 00:24:08,089 o espacio e o tempo 679 00:24:08,089 --> 00:24:08,730 empezaron a ser 680 00:24:08,730 --> 00:24:12,369 entón, en ese sentido 681 00:24:12,369 --> 00:24:14,769 já que os falamos do nosso sitio no universo 682 00:24:14,769 --> 00:24:16,609 digamos, en términos espaciales 683 00:24:16,609 --> 00:24:18,069 agora vamos a falar de 684 00:24:18,069 --> 00:24:20,990 en que momento estamos na vida do universo 685 00:24:20,990 --> 00:24:34,140 a razón por a que sabemos 686 00:24:34,140 --> 00:24:36,299 a parte do espacio no universo 687 00:24:36,299 --> 00:24:38,839 e esta foi a prova definitiva 688 00:24:38,839 --> 00:24:40,460 é que se coxéis 689 00:24:40,460 --> 00:24:43,240 todavía podemos ver 690 00:24:43,240 --> 00:24:43,759 a luz 691 00:24:43,759 --> 00:24:46,180 que ocorreu neste mismo ano 692 00:24:46,180 --> 00:24:48,779 se coxéis unha tele antiga 693 00:24:48,779 --> 00:24:49,859 de la de Youtube 694 00:24:49,859 --> 00:24:52,339 é isto que conocéis, esta típica 695 00:24:52,339 --> 00:24:56,710 de un canal web 696 00:24:56,710 --> 00:24:58,069 entón, é só o internet 697 00:24:58,069 --> 00:25:00,009 que é da antena, unha antena analógica 698 00:25:00,009 --> 00:25:02,210 aí vén o guardería de todas partes, os móviles 699 00:25:02,210 --> 00:25:03,930 que recontan o suelo, a señal 700 00:25:03,930 --> 00:25:05,970 hai un poquito que vén de fora 701 00:25:05,970 --> 00:25:07,670 e de fora tamén hai señal 702 00:25:07,670 --> 00:25:09,150 da luna, da música 703 00:25:09,150 --> 00:25:10,950 Pero hai un poquito que viene de moito máis allá. 704 00:25:11,349 --> 00:25:13,589 Hai un poquito desta galería que estamos vendo aquí, 705 00:25:13,769 --> 00:25:14,509 en un canal muerto, 706 00:25:15,009 --> 00:25:16,630 que viene de máis allá de nuestro sistema solar, 707 00:25:16,730 --> 00:25:17,390 de nuestra galaxia, 708 00:25:17,789 --> 00:25:19,529 unha especie de radiación en radio, 709 00:25:19,809 --> 00:25:20,609 en las ondas de radio, 710 00:25:20,950 --> 00:25:22,150 que viene de todas partes. 711 00:25:23,769 --> 00:25:26,569 E é esa radiación que non se pode explicar 712 00:25:26,569 --> 00:25:27,670 durante moitos segundos que era. 713 00:25:28,630 --> 00:25:31,430 É o eco, é a luz que houve no Big Bang 714 00:25:31,430 --> 00:25:32,529 a principio dos tempos, 715 00:25:32,529 --> 00:25:33,750 cando empezou a viajar, 716 00:25:34,470 --> 00:25:39,619 como non viene de un sitio moi lejano, 717 00:25:40,319 --> 00:25:41,420 é o desplazamento ao norte, 718 00:25:41,420 --> 00:25:47,039 esa luz se ha hecho tan tan roja 719 00:25:47,039 --> 00:25:48,700 de ser luz brillante 720 00:25:48,700 --> 00:25:50,299 de color blanco, amarillo 721 00:25:50,299 --> 00:25:52,599 de luz óptica, ultravioleta 722 00:25:52,599 --> 00:25:55,079 se ha convertido en luz en ondas de radio 723 00:25:55,079 --> 00:25:57,819 esas ondas de radio 724 00:25:57,819 --> 00:25:58,599 de principio 725 00:25:58,599 --> 00:26:01,279 de los tiempos del Big Bang 726 00:26:01,279 --> 00:26:03,299 si ponéis un canacuerto de la televisión 727 00:26:03,299 --> 00:26:04,420 lo podéis ver aquí 728 00:26:04,420 --> 00:26:06,759 no es todo lo que hay aquí 729 00:26:06,759 --> 00:26:08,579 pero un 1 o 2% de la luz que hay 730 00:26:08,579 --> 00:26:09,700 para enseñar 731 00:26:09,700 --> 00:26:11,640 se algún día venís con un domingo muerto 732 00:26:11,640 --> 00:26:12,839 no tenéis claros a que hacer 733 00:26:12,839 --> 00:26:15,200 en principio 734 00:26:15,200 --> 00:26:21,089 respecto a 735 00:26:21,089 --> 00:26:24,759 a lo que ocurrió 736 00:26:24,759 --> 00:26:31,799 la ciencia no pode explicar 737 00:26:31,799 --> 00:26:35,180 tienes que empezar a juntar 738 00:26:35,180 --> 00:26:35,799 cosas como 739 00:26:35,799 --> 00:26:38,119 la física de partículas con la gravedad 740 00:26:38,119 --> 00:26:39,539 que todavía los equímetros no saben 741 00:26:39,539 --> 00:26:42,519 entonces hay un momento justo al principio 742 00:26:42,519 --> 00:26:43,940 o muy cerca del Big Bang 743 00:26:43,940 --> 00:26:45,140 que nosotros no podemos explicar 744 00:26:45,140 --> 00:26:47,400 pero un poco más adelante, fijaos 745 00:26:47,400 --> 00:26:49,039 incluso a un millón de señales segundo 746 00:26:49,039 --> 00:26:52,119 toda esta enerxía 747 00:26:52,119 --> 00:26:53,539 se empieza a convertir en 748 00:26:53,539 --> 00:26:55,380 os quarks, que son os componentes 749 00:26:55,380 --> 00:26:57,720 dos botones 750 00:26:57,720 --> 00:26:59,279 e dos electrones que nos componen a nosa 751 00:26:59,279 --> 00:27:01,779 os electrones, as cuatro fuerzas 752 00:27:01,779 --> 00:27:03,660 que han salido da natureza, todo ocorre 753 00:27:03,660 --> 00:27:05,359 en esa millón de semanas de segundo 754 00:27:05,359 --> 00:27:07,339 a imensa enerxía que hai en el vulcán 755 00:27:07,339 --> 00:27:09,539 genera todos estes componentes 756 00:27:09,539 --> 00:27:10,779 que hai na natureza hoxe en día 757 00:27:10,779 --> 00:27:13,480 e iso, a física pode explicarle 758 00:27:13,480 --> 00:27:15,339 unha parte de como 759 00:27:15,339 --> 00:27:16,460 sucede ese fenómeno 760 00:27:16,460 --> 00:27:20,160 máis adelante, empiezan a crearse 761 00:27:20,160 --> 00:27:21,839 Esos quarks apuntan en el trotón 762 00:27:21,839 --> 00:27:23,440 De lo que se llaman crotones e neutrones 763 00:27:23,440 --> 00:27:25,180 Ocurre un fenómeno que se llama 764 00:27:25,180 --> 00:27:27,000 La eliminación de partículas entre partículas 765 00:27:27,000 --> 00:27:27,799 Como lo verán en ello 766 00:27:27,799 --> 00:27:32,950 Y se empiezan a generar los primeros núcleos 767 00:27:32,950 --> 00:27:34,130 De helio y de litio 768 00:27:34,130 --> 00:27:36,109 Es hasta, en esos primeros momentos 769 00:27:36,109 --> 00:27:38,230 Hasta los 20 minutos, digamos, todo el hidrógeno 770 00:27:38,230 --> 00:27:39,950 Helio y litio dormidosos a crear 771 00:27:39,950 --> 00:27:41,609 A partir de esta energía inmensa 772 00:27:41,609 --> 00:27:44,509 Luego ya, pasando mucho más tiempo 773 00:27:44,509 --> 00:27:46,650 Mucho después, ya 400.000 años 774 00:27:46,650 --> 00:27:48,029 De aquí a esta foto 775 00:27:48,029 --> 00:27:50,089 Esencialmente aparece 776 00:27:50,089 --> 00:27:51,289 esta é unha foto 777 00:27:51,289 --> 00:27:54,569 este é un mapa 778 00:27:54,569 --> 00:27:56,970 desta luz que os dixe en ondas de radio 779 00:27:56,970 --> 00:27:58,130 que nos lleva por 780 00:27:58,130 --> 00:28:02,289 digamos que nesta época 781 00:28:02,289 --> 00:28:04,710 esa luz se emite 782 00:28:04,710 --> 00:28:10,410 se non hubiese habido ripam 783 00:28:10,410 --> 00:28:11,990 esta luz non tendría por estar aí 784 00:28:11,990 --> 00:28:14,130 foi a prova definitiva porque 785 00:28:14,130 --> 00:28:16,289 alguén predijo a partir da teoría do ripam 786 00:28:16,289 --> 00:28:18,369 que tendría que haber esa luz en ondas de radio 787 00:28:18,369 --> 00:28:20,490 e uns ingenieros con unha antena 788 00:28:20,490 --> 00:28:22,650 querían que era a guardería que tenía a antena 789 00:28:22,650 --> 00:28:23,450 e non a podían evitar 790 00:28:23,450 --> 00:28:25,410 porque apuntaban e apuntaban 791 00:28:25,410 --> 00:28:26,009 e tenían esta 792 00:28:26,009 --> 00:28:29,470 esta variación de vale 793 00:28:29,470 --> 00:28:31,569 e se dieron a pensar 794 00:28:31,569 --> 00:28:33,130 que era esta luz de ciclofíos 795 00:28:33,130 --> 00:28:35,329 e aquí é que de outra maneira 796 00:28:35,329 --> 00:28:37,769 se é un pouco máis gráfica de mostrarlo 797 00:28:37,769 --> 00:28:38,750 segunda de enero 798 00:28:38,750 --> 00:28:39,509 cubrió el Big Bang 799 00:28:39,509 --> 00:28:42,430 fijaos que já en septiembre 800 00:28:42,430 --> 00:28:44,650 o sistema solar e a Terra 801 00:28:44,650 --> 00:28:46,390 já se había formado 802 00:28:46,390 --> 00:28:50,490 e a historia da paridad 803 00:28:50,490 --> 00:28:51,890 se centra nos últimos segundos 804 00:28:51,890 --> 00:28:53,109 justo antes das luvas 805 00:28:53,109 --> 00:28:54,490 desde os últimos 6.000 años 806 00:28:54,490 --> 00:28:56,950 a historia da humanidade non se concentra 807 00:28:56,950 --> 00:28:58,549 neses últimos instantes 808 00:28:58,549 --> 00:29:00,049 e podemos ver que non hai unha historia 809 00:29:00,049 --> 00:29:03,309 entón, fijaos que 810 00:29:03,309 --> 00:29:04,269 apesar de que, bueno, 811 00:29:04,410 --> 00:29:07,009 a historia do universo é amplísima 812 00:29:07,009 --> 00:29:08,089 miles de millóns de anos 813 00:29:08,089 --> 00:29:09,609 pero, en el fondo, é 814 00:29:09,609 --> 00:29:13,690 por lo menos que é un universo relativamente joven 815 00:29:13,690 --> 00:29:15,109 é a dizer, que já incluso 816 00:29:15,109 --> 00:29:16,750 cando llevaba a vida 817 00:29:16,750 --> 00:29:19,029 de só uns pocos miles de millóns de anos 818 00:29:19,029 --> 00:29:22,250 é unha barbaridade 819 00:29:22,250 --> 00:29:24,150 pero en cuanto hubo ocasión 820 00:29:24,150 --> 00:29:26,670 ya se pudieron formar las primeras estrellas 821 00:29:26,670 --> 00:29:28,690 y enseguida se formó la Tierra y la Tierra 822 00:29:28,690 --> 00:29:32,539 yo aquí se preparan 823 00:29:32,539 --> 00:29:34,200 muchas gracias, que ya hay un 1 de noviembre 824 00:29:34,200 --> 00:29:42,619 después de esto 825 00:29:42,619 --> 00:29:46,099 digamos que os he hablado entonces 826 00:29:46,099 --> 00:29:47,819 de cual es 827 00:29:47,819 --> 00:29:50,240 nuestro sitio en el universo espacialmente 828 00:29:50,240 --> 00:29:51,759 temporalmente 829 00:29:51,759 --> 00:29:53,539 os he dado sin compito esa idea 830 00:29:53,539 --> 00:29:55,420 y ahora por último quería hablaros 831 00:29:55,420 --> 00:29:57,579 de cual es nuestro sitio en el universo 832 00:29:57,579 --> 00:29:59,460 en términos de lo que estamos 833 00:29:59,460 --> 00:30:00,900 de lo que estamos hechos 834 00:30:00,900 --> 00:30:03,140 Entón, todos estes átomos 835 00:30:03,140 --> 00:30:08,079 O helio, o hidrógeno, o litio 836 00:30:08,079 --> 00:30:10,299 E todos os elementos máis pesados 837 00:30:10,299 --> 00:30:14,160 Que, por certo, se forman normalmente en esta charla 838 00:30:14,160 --> 00:30:15,900 Pero tamén é moi bonito 839 00:30:15,900 --> 00:30:23,200 Onde vienen todos os demás elementos máis pesados 840 00:30:23,200 --> 00:30:25,640 A que se dice que é o hidrógeno, o hidrógeno se forma hasta o litio 841 00:30:25,640 --> 00:30:30,079 Todos os demás elementos pesados se forman en el corazón de las estrellas 842 00:30:30,079 --> 00:30:32,279 O sea, todo o que nos compone, en algún momento 843 00:30:32,279 --> 00:30:35,460 estuvo en el corazón de unha estrella gigantesca 844 00:30:35,460 --> 00:30:36,079 que explotou 845 00:30:36,079 --> 00:30:38,039 e esto aquí digamos todo el carbón y el oxígeno 846 00:30:38,039 --> 00:30:39,640 pero nosotros mismos, no es un web 847 00:30:39,640 --> 00:30:41,099 que venimos de las estrellas 848 00:30:41,099 --> 00:30:43,259 o sea, esto es pura ciencia 849 00:30:43,259 --> 00:30:45,859 la única manera de que el carbón o nitrógeno 850 00:30:45,859 --> 00:30:46,960 oxígeno que nos compone 851 00:30:46,960 --> 00:30:48,619 haya llegado hasta nosotros 852 00:30:48,619 --> 00:30:51,500 es porque se ha cocinado en el interior de una estrella gigantesca 853 00:30:51,500 --> 00:30:54,059 a miles de años desde aquí 854 00:30:54,059 --> 00:30:57,099 entonces, toda esta materia 855 00:30:57,099 --> 00:30:59,160 si volvíamos al movimiento de 856 00:30:59,160 --> 00:31:01,059 las galaxias 857 00:31:01,059 --> 00:31:03,819 de como están rotando unhas alrededor de outras 858 00:31:03,819 --> 00:31:05,319 como se mueven 859 00:31:05,319 --> 00:31:06,400 e demas 860 00:31:06,400 --> 00:31:07,660 nos hemos dado cuenta 861 00:31:07,660 --> 00:31:10,460 que o movimento general 862 00:31:10,460 --> 00:31:11,960 que tiene o universo 863 00:31:11,960 --> 00:31:15,099 non se pode explicar 864 00:31:15,099 --> 00:31:17,299 só con a materia 865 00:31:17,299 --> 00:31:18,900 que observamos en forma de mundos 866 00:31:18,900 --> 00:31:20,960 en forma de galaxias, de planetas e demas 867 00:31:20,960 --> 00:31:22,799 que só componen 868 00:31:22,799 --> 00:31:25,299 4,5% de todo o que necesitaría 869 00:31:25,299 --> 00:31:26,440 entón 870 00:31:26,440 --> 00:31:28,460 hace 50 anos 871 00:31:28,460 --> 00:31:30,160 se deu cuenta 872 00:31:30,160 --> 00:31:32,759 de que as galaxias 873 00:31:32,759 --> 00:31:33,539 rotaban 874 00:31:33,539 --> 00:31:36,200 de unha manera o tanto que corían 875 00:31:36,200 --> 00:31:38,099 rotaban de maneira que 876 00:31:38,099 --> 00:31:40,599 giraban 877 00:31:40,599 --> 00:31:41,680 moito máis rápido 878 00:31:41,680 --> 00:31:44,920 do que deverían rotar contando as estrellas 879 00:31:44,920 --> 00:31:46,599 que ten, é como se viera 880 00:31:46,599 --> 00:31:48,819 moito máis materia do que podemos 881 00:31:48,819 --> 00:31:49,960 observar 882 00:31:49,960 --> 00:31:54,329 e isto é unha cosa que tamén se ve 883 00:31:54,329 --> 00:31:55,970 en esta outra foto 884 00:31:55,970 --> 00:31:58,230 aquí veis un montón de galaxias 885 00:31:58,230 --> 00:32:00,529 estamos usando un cubo de galaxias 886 00:32:00,529 --> 00:32:02,130 e veis tamén aquí unha galería 887 00:32:02,130 --> 00:32:03,470 esta galería azul 888 00:32:03,470 --> 00:32:05,630 en realidad eso é unha única galaxia 889 00:32:05,630 --> 00:32:08,529 unha única galaxia que está detrás de todas ellas 890 00:32:08,529 --> 00:32:09,150 que non se ve 891 00:32:09,150 --> 00:32:11,990 que por un efecto que tamén predijo Einstein 892 00:32:11,990 --> 00:32:13,950 que se chamaba lente gravitacional 893 00:32:13,950 --> 00:32:16,190 ha hecho que a luz 894 00:32:16,190 --> 00:32:17,890 que se iba a ir, digamos 895 00:32:17,890 --> 00:32:19,930 a luz de esa galaxia que está por aí detrás 896 00:32:19,930 --> 00:32:22,230 se iba a marchar e nunca la íbamos a ver 897 00:32:22,230 --> 00:32:24,650 pero toda esta cantidad de masa 898 00:32:24,650 --> 00:32:25,490 que se atresca 899 00:32:25,490 --> 00:32:27,029 ha hecho como un efecto lente 900 00:32:27,029 --> 00:32:27,930 ha hecho que esa luz 901 00:32:27,930 --> 00:32:30,809 digamos, se converja 902 00:32:30,809 --> 00:32:31,990 ás nosas, vale? 903 00:32:32,049 --> 00:32:36,390 como cando pasas así, isto se pode ver con un vaso 904 00:32:36,390 --> 00:32:38,170 cando ves, agora é o pulo do vaso 905 00:32:38,170 --> 00:32:39,529 que está aquí, que é a cosa detrás 906 00:32:39,529 --> 00:32:42,150 e se forma a imaxe, o que é unha letra 907 00:32:42,150 --> 00:32:45,799 pois isto tamén pasa con a própria gravedade 908 00:32:45,799 --> 00:32:46,920 que é capaz de pular 909 00:32:46,920 --> 00:32:49,220 dar unha luz que viaja á nosa 910 00:32:49,220 --> 00:32:50,519 isto é o que se chama 911 00:32:50,519 --> 00:32:52,680 efecto de lente gravitacional 912 00:32:52,680 --> 00:32:55,039 sabemos que é unha única galaxia 913 00:32:55,039 --> 00:32:56,859 porque á veces hemos visto que flota aquí unha cosa 914 00:32:56,859 --> 00:32:59,099 ou se pasa aquí algo e lo vemos en todas as imaxes 915 00:32:59,099 --> 00:33:01,680 y hemos mirado su espectro 916 00:33:01,680 --> 00:33:03,240 y vemos que está compuesto todo lo mismo 917 00:33:03,240 --> 00:33:05,880 entonces, contando 918 00:33:05,880 --> 00:33:07,599 la masa necesaria 919 00:33:07,599 --> 00:33:09,900 para crear este efecto 920 00:33:09,900 --> 00:33:11,400 pues nos da un valor 921 00:33:11,400 --> 00:33:13,559 si contamos cuanta masa hay 922 00:33:13,559 --> 00:33:15,460 en todas estas galaxias, nos da otro valor 923 00:33:15,460 --> 00:33:17,759 mucho más pequeño, es decir, una vez más 924 00:33:17,759 --> 00:33:19,140 como descubrió Robert Arrubin 925 00:33:19,140 --> 00:33:21,779 hay una cantidad enorme de materia 926 00:33:21,779 --> 00:33:23,720 oscura, de materia invisible 927 00:33:23,720 --> 00:33:28,660 que no vemos, que es casi un 22,5% 928 00:33:28,660 --> 00:33:31,660 é moito máis da materia originária 929 00:33:31,660 --> 00:33:33,160 é máis feita de algo 930 00:33:33,160 --> 00:33:34,859 que non poden ser átomos 931 00:33:34,859 --> 00:33:37,319 por outra serie de cousas que non é a que importar 932 00:33:37,319 --> 00:33:39,039 é que teñe que saber máis que está feito 933 00:33:39,039 --> 00:33:41,119 non está feito de planetas que non vemos 934 00:33:41,119 --> 00:33:43,559 ou estrelas que simplemente son demasiado débiles 935 00:33:43,559 --> 00:33:46,059 sino que está feito de un material desconocido 936 00:33:46,059 --> 00:33:47,119 e iso é unha das cousas que 937 00:33:47,119 --> 00:33:48,240 por cierto se están investigando 938 00:33:48,240 --> 00:33:50,480 é que está hecho todo 939 00:33:50,480 --> 00:33:52,460 de un universo excepcionalmente 940 00:33:52,460 --> 00:33:54,599 que nosotros só somos unha pequena magia 941 00:33:54,599 --> 00:33:56,420 e logo nos queda aquí 942 00:33:56,420 --> 00:33:57,799 un diálogo de cocos 943 00:33:57,799 --> 00:34:00,619 que esencialmente 944 00:34:00,619 --> 00:34:01,500 vino de un descubrimiento 945 00:34:01,500 --> 00:34:02,359 mucho más reciente 946 00:34:02,359 --> 00:34:03,740 que hace tan solo 20 años 947 00:34:03,740 --> 00:34:04,799 entonces 948 00:34:04,799 --> 00:34:06,140 os he contado 949 00:34:06,140 --> 00:34:08,119 que la expansión del universo 950 00:34:08,119 --> 00:34:10,039 esencialmente 951 00:34:10,039 --> 00:34:11,099 estaba apuntando 952 00:34:11,099 --> 00:34:11,820 a que 953 00:34:11,820 --> 00:34:15,909 hubo un momento 954 00:34:15,909 --> 00:34:16,710 en el que todo estaba 955 00:34:16,710 --> 00:34:17,530 muy detenido 956 00:34:17,530 --> 00:34:18,210 muy afectado 957 00:34:18,210 --> 00:34:18,590 vale 958 00:34:18,590 --> 00:34:19,849 es decir 959 00:34:19,849 --> 00:34:21,150 que hubo un momento inicial 960 00:34:21,150 --> 00:34:21,650 un momento 961 00:34:21,650 --> 00:34:22,510 un dicta 962 00:34:22,510 --> 00:34:23,489 pero tambien 963 00:34:23,489 --> 00:34:24,090 por supuesto 964 00:34:24,090 --> 00:34:24,809 cabe preguntarse 965 00:34:24,809 --> 00:34:26,250 que hacia donde va todo 966 00:34:26,250 --> 00:34:27,489 es decir 967 00:34:27,489 --> 00:34:28,590 como va a acabar el universo 968 00:34:28,590 --> 00:34:30,110 se se está expandiendo. 969 00:34:30,610 --> 00:34:32,230 Entón, a pregunta por entón era 970 00:34:32,230 --> 00:34:34,869 contar quanta masa 971 00:34:34,869 --> 00:34:35,869 había no universo 972 00:34:35,869 --> 00:34:37,989 para saber se en algún momento 973 00:34:37,989 --> 00:34:38,969 todo isto se iba a frenar 974 00:34:38,969 --> 00:34:40,250 e no futuro íbamos a tener 975 00:34:40,250 --> 00:34:41,409 o que chamaban un quick release. 976 00:34:41,829 --> 00:34:43,150 Todo se iba a cumplir outra vez 977 00:34:43,150 --> 00:34:44,889 en un punto pequeno. 978 00:34:45,329 --> 00:34:46,849 Ou se isto se iba a expandir para sempre. 979 00:34:48,389 --> 00:34:48,690 Entón, 980 00:34:48,969 --> 00:34:50,710 dois grupos científicos 981 00:34:50,710 --> 00:34:53,889 se propuseron a estudiar este fenómeno 982 00:34:53,889 --> 00:34:55,489 e para estudiarlo 983 00:34:55,489 --> 00:34:56,809 o que fizeron foi estudiar 984 00:34:56,809 --> 00:34:58,469 o que se chaman as supernovas. 985 00:34:58,590 --> 00:35:03,050 As supernovas son explosiones de estrellas moi grandes 986 00:35:03,050 --> 00:35:05,510 Estas estrellas onde se produce todo o capón e o nitrógeno 987 00:35:05,510 --> 00:35:08,570 E que é unha peculiaridade moi interesante 988 00:35:08,570 --> 00:35:12,150 É que hai un tipo de supernovas que sempre, sempre brillan 989 00:35:12,150 --> 00:35:16,630 Entón, se detectas estas supernovas moi, moi lejos 990 00:35:16,630 --> 00:35:19,670 Como os decía con as estrellas de la Tierra Libre 991 00:35:19,670 --> 00:35:22,949 Se as ves, como é bruto, brillan tantísimo 992 00:35:22,949 --> 00:35:25,929 Para empezar, te permiten ver cosas que están moi, moi lejos 993 00:35:25,929 --> 00:35:28,730 e segundo, que permite medir distancias 994 00:35:28,730 --> 00:35:30,550 hasta allí, porque como sempre brillan igual 995 00:35:30,550 --> 00:35:33,010 pues se lo veis así de un poquito más débil 996 00:35:33,010 --> 00:35:34,170 significa que está un poco más lejos 997 00:35:34,170 --> 00:35:37,449 si lo veis un poquito más débil todavía 998 00:35:37,449 --> 00:35:39,469 pues doble de distancia 999 00:35:39,469 --> 00:35:39,969 ¿vale? 1000 00:35:40,750 --> 00:35:42,230 entonces, estos dos grupos 1001 00:35:42,230 --> 00:35:45,349 se pusieron a mirar 1002 00:35:45,349 --> 00:35:47,170 estas, digamos, a mirar 1003 00:35:47,170 --> 00:35:47,949 estas supernovas 1004 00:35:47,949 --> 00:35:50,989 para detectar a que velocidad 1005 00:35:50,989 --> 00:35:52,469 el universo se estaba frenando 1006 00:35:52,469 --> 00:35:54,250 ¿vale? porque cada una 1007 00:35:54,250 --> 00:35:57,530 digamos que cada unha destas supernovas 1008 00:35:57,530 --> 00:35:58,829 está explotando 1009 00:35:58,829 --> 00:36:04,070 a unha determinada distancia 1010 00:36:04,070 --> 00:36:05,650 e a esa distancia 1011 00:36:05,650 --> 00:36:07,610 esa supernova 1012 00:36:07,610 --> 00:36:10,170 está a un determinado desplazamiento 1013 00:36:10,170 --> 00:36:10,710 al rojo 1014 00:36:10,710 --> 00:36:12,650 que te indica máis ou menos 1015 00:36:12,650 --> 00:36:14,550 qual é o estado de expansión do universo 1016 00:36:14,550 --> 00:36:17,289 hacer esta gráfica de distancia 1017 00:36:17,289 --> 00:36:18,469 de expansión 1018 00:36:18,469 --> 00:36:20,210 de desplazamiento al rojo 1019 00:36:20,210 --> 00:36:21,550 te permite decir 1020 00:36:21,550 --> 00:36:23,550 en cada época do universo 1021 00:36:23,550 --> 00:36:27,030 a que velocidade se está expandindo 1022 00:36:27,030 --> 00:36:27,429 o mismo 1023 00:36:27,429 --> 00:36:29,929 é unha cosa que non se dixo 1024 00:36:29,929 --> 00:36:32,889 é que as cousas que están moi lejos 1025 00:36:32,889 --> 00:36:34,309 ocorreron 1026 00:36:34,309 --> 00:36:37,010 moi en el pasado 1027 00:36:37,010 --> 00:36:38,570 é dicir, se un objeto está 1028 00:36:38,570 --> 00:36:39,550 a 2000 millóns de anos 1029 00:36:39,550 --> 00:36:41,949 é porque ocorreu esa explosión 1030 00:36:41,949 --> 00:36:43,590 hace 2000 millóns de anos 1031 00:36:43,590 --> 00:36:46,050 así que grazas a iso podemos explicar 1032 00:36:46,050 --> 00:36:48,170 podemos aprender un pouco sobre 1033 00:36:48,170 --> 00:36:48,969 la cronología 1034 00:36:48,969 --> 00:36:52,510 sobre como vai evolucionando 1035 00:36:52,510 --> 00:36:53,070 o noso universo 1036 00:36:53,070 --> 00:36:55,369 podemos mirar o passado do universo directamente 1037 00:36:55,369 --> 00:36:57,369 esa luz ha tardado 1038 00:36:57,369 --> 00:36:58,150 mil millóns de anos 1039 00:36:58,150 --> 00:36:58,949 para chegar até nosa 1040 00:36:58,949 --> 00:37:04,579 entón, aquí explico 1041 00:37:04,579 --> 00:37:07,619 os dos equipos 1042 00:37:07,619 --> 00:37:09,940 unha chama AIG 1043 00:37:09,940 --> 00:37:10,579 e outra supernova 1044 00:37:10,579 --> 00:37:12,260 que querían ver o mesmo 1045 00:37:12,260 --> 00:37:14,739 como a expansión do universo 1046 00:37:14,739 --> 00:37:15,719 se ha ido frenando 1047 00:37:15,719 --> 00:37:16,579 a medida que o universo 1048 00:37:16,579 --> 00:37:20,320 entón, a cosa increíble 1049 00:37:20,320 --> 00:37:21,400 é que encontrarmos os dois 1050 00:37:21,400 --> 00:37:23,500 que esa desaceleración 1051 00:37:23,500 --> 00:37:25,019 non era tarde 1052 00:37:25,019 --> 00:37:26,760 en realidad era unha aceleración 1053 00:37:26,760 --> 00:37:29,920 había un descubrimiento tan sorprendente 1054 00:37:29,920 --> 00:37:31,980 que os dois tardaron casi un ano en publicarlo 1055 00:37:31,980 --> 00:37:33,099 e o descubrieron en seguida 1056 00:37:33,099 --> 00:37:34,800 porque creía que no había en Somalia 1057 00:37:34,800 --> 00:37:36,719 como pode ser que o universo está acelerando 1058 00:37:36,719 --> 00:37:37,860 se temos un montón de masa 1059 00:37:37,860 --> 00:37:39,099 como pode ser que 1060 00:37:39,099 --> 00:37:42,940 pode ser a unha velocidade maior ou menor 1061 00:37:42,940 --> 00:37:45,179 como pode ser que este cada vez 1062 00:37:45,179 --> 00:37:45,860 venga máis rápido 1063 00:37:45,860 --> 00:37:49,300 é como se o experimento científico 1064 00:37:49,300 --> 00:37:50,679 fuera simplemente tirar unha pedra 1065 00:37:50,679 --> 00:37:53,619 e ir a mirar o que está en caer 1066 00:37:53,619 --> 00:37:55,699 e nunca cae 1067 00:37:55,699 --> 00:37:57,519 é a pedra en que se acelerase 1068 00:37:57,519 --> 00:38:00,159 dos persoas distintas en que a pedra en que se acelerase para arriba 1069 00:38:00,159 --> 00:38:01,659 o sea que 1070 00:38:01,659 --> 00:38:06,320 isto, digamos, este fenómeno 1071 00:38:06,320 --> 00:38:07,340 que hoxe en día 1072 00:38:07,340 --> 00:38:09,320 nos denominamos pedagogía oscura 1073 00:38:09,320 --> 00:38:11,820 é un dos descubrimientos, digamos, máis recientes 1074 00:38:11,820 --> 00:38:13,880 e máis implicantes hoxe en día 1075 00:38:13,880 --> 00:38:15,460 que é a matemática, porque todavía 1076 00:38:15,460 --> 00:38:17,179 igual que con a matemática oscura 1077 00:38:17,179 --> 00:38:20,019 non existe unha explicación de por que todos están generando 1078 00:38:20,019 --> 00:38:22,320 pode ser que non entendamos ben a gravedad 1079 00:38:22,320 --> 00:38:24,380 pode ser que hai unha quinta forza da natureza 1080 00:38:24,380 --> 00:38:25,099 que non complementa 1081 00:38:25,099 --> 00:38:28,000 pero o caso é que o efecto da energia escura 1082 00:38:28,000 --> 00:38:31,679 explica o outro 1083 00:38:31,679 --> 00:38:34,079 73% do contenido de materia 1084 00:38:34,079 --> 00:38:37,719 e de que grazas a esa energia escura 1085 00:38:37,719 --> 00:38:39,639 já podemos entender moi ben como funciona 1086 00:38:39,639 --> 00:38:41,820 o universo, pero aquí hai dous cosas 1087 00:38:41,820 --> 00:38:43,900 digamos que agora tengamos un modelo 1088 00:38:43,900 --> 00:38:45,519 que explica moi ben o universo 1089 00:38:45,519 --> 00:38:47,239 contiene dous cosas que non ten habilidade 1090 00:38:47,239 --> 00:38:49,800 e esa é a situación hoxe 1091 00:38:49,800 --> 00:38:52,219 temos unhas pistas de onde van os tiros 1092 00:38:52,219 --> 00:38:53,840 pero este é o campo da cosmología 1093 00:38:53,840 --> 00:38:56,980 a ver igual que é esta materia oscura 1094 00:38:56,980 --> 00:38:58,500 de que está hecha esta masa 1095 00:38:58,500 --> 00:38:59,159 que nos rodea 1096 00:38:59,159 --> 00:39:00,860 e que non somos capaces de detectar 1097 00:39:00,860 --> 00:39:02,739 e que é o que está producendo 1098 00:39:02,739 --> 00:39:04,400 que o universo cada vez se aleje 1099 00:39:04,400 --> 00:39:07,059 das cousas unhas de outras 1100 00:39:07,059 --> 00:39:09,219 e já he visto 1101 00:39:09,219 --> 00:39:10,539 e vamos a enseñar un pouco 1102 00:39:10,539 --> 00:39:11,920 o nosso sitio no universo 1103 00:39:11,920 --> 00:39:14,760 desde estas tres perspectivas 1104 00:39:14,760 --> 00:39:17,199 antes de hablar 1105 00:39:17,199 --> 00:39:18,380 da segunda parte 1106 00:39:18,380 --> 00:39:19,300 un poquito máis ligera 1107 00:39:19,300 --> 00:39:20,760 é só fotos 1108 00:39:20,760 --> 00:39:22,039 e o que é o que vai enseñar no meu trabajo 1109 00:39:22,039 --> 00:39:22,440 e demais 1110 00:39:22,440 --> 00:39:25,039 Tenía unha pausa un momentito 1111 00:39:25,039 --> 00:39:26,539 e a lo mejor queréis 1112 00:39:26,539 --> 00:39:27,420 que se os olvide 1113 00:39:27,420 --> 00:39:29,179 que os apetece algunha 1114 00:39:29,179 --> 00:39:35,599 segun que é moitísima 1115 00:39:35,599 --> 00:40:14,510 Aplausos 1116 00:40:16,510 --> 00:40:18,909 se é certo que esta aceleración se confirma que existe 1117 00:40:18,909 --> 00:40:21,230 se miramos un astrónomo 1118 00:40:21,230 --> 00:40:23,889 se va a la sierra 1119 00:40:23,889 --> 00:40:25,889 e mira a la vía láctea 1120 00:40:25,889 --> 00:40:28,449 seguramente, mira todas as galaxias 1121 00:40:28,449 --> 00:40:29,789 seguramente 1122 00:40:29,789 --> 00:40:33,250 o que vai deducir aplicando o método científico 1123 00:40:33,250 --> 00:40:33,889 estrictamente 1124 00:40:33,889 --> 00:40:35,590 é que a lo mejor o nosso universo 1125 00:40:35,590 --> 00:40:38,289 sí que é a nosa vía láctea 1126 00:40:38,289 --> 00:40:40,030 e as nosas galaxias vétimas que están 1127 00:40:40,030 --> 00:40:41,929 porque todas as demás galaxias 1128 00:40:41,929 --> 00:40:43,010 se andan alejando tanto 1129 00:40:43,010 --> 00:40:45,030 que esas nebulosidades já non estarán aí 1130 00:40:45,030 --> 00:40:47,570 estaremos, digamos, aislados no universo 1131 00:40:47,570 --> 00:40:48,869 e ao longo das nosas vecinas 1132 00:40:48,869 --> 00:40:51,349 porque todo o universo se habrá expandido tanto 1133 00:40:51,349 --> 00:40:53,389 que non tendremos maneira 1134 00:40:53,389 --> 00:40:56,130 de detectar que houve un universo en expansión 1135 00:40:56,130 --> 00:40:58,329 nisiquera esa variación 1136 00:40:58,329 --> 00:40:59,449 que nos chega ás antenas 1137 00:40:59,449 --> 00:41:01,449 se habrá ido tan al rojo 1138 00:41:01,449 --> 00:41:03,469 que habrá sido indetectable 1139 00:41:03,469 --> 00:41:05,309 así que 1140 00:41:05,309 --> 00:41:06,889 ficamos que tuvimos un momento 1141 00:41:06,889 --> 00:41:09,789 que fomos averiguar todas estas cosas 1142 00:41:09,789 --> 00:41:14,360 que vamos ao universo e nos caímos 1143 00:41:14,360 --> 00:41:14,860 para observar 1144 00:41:14,860 --> 00:41:23,130 Así que para averiguar 1145 00:41:23,130 --> 00:41:24,010 Algúnas cosas de gol 1146 00:41:24,010 --> 00:41:25,690 Exactamente si esta energía oscura 1147 00:41:25,690 --> 00:41:27,429 Va a provocar unha aceleración eterna 1148 00:41:27,429 --> 00:41:29,429 Porque é o que vamos a ver exactamente 1149 00:41:29,429 --> 00:41:32,110 Hai varios proyectos en marcha 1150 00:41:32,110 --> 00:41:33,210 E o trabajo unho deles é o que se chama 1151 00:41:33,210 --> 00:41:34,070 Dark Needle Survey 1152 00:41:34,070 --> 00:41:37,829 Que é un detector 1153 00:41:37,829 --> 00:41:40,010 Que está posto en un telescopio 1154 00:41:40,010 --> 00:41:41,730 Más ou menos antigo 1155 00:41:41,730 --> 00:41:42,690 Pero o detector é moi novo 1156 00:41:42,690 --> 00:41:45,150 Que está en Xalanzaco, Tororo 1157 00:41:45,150 --> 00:41:48,349 En el desierto 1158 00:41:48,349 --> 00:41:50,409 que se trata 1159 00:41:50,409 --> 00:41:51,110 de naturales 1160 00:41:51,110 --> 00:41:53,329 entón, a razón por que 1161 00:41:53,329 --> 00:41:55,309 nos vamos a estes sitios tan exóticos 1162 00:41:55,309 --> 00:41:56,570 para os telescopios 1163 00:41:56,570 --> 00:41:59,030 é que, primeiro, necesitamos que non haya nada de luz 1164 00:41:59,030 --> 00:42:02,699 estas tan débiles que estamos buscando 1165 00:42:02,699 --> 00:42:06,070 segundo, teña que estar alto para que haya 1166 00:42:06,070 --> 00:42:08,989 a menor cantidad de luz posible encima do telescopio 1167 00:42:08,989 --> 00:42:10,769 o número tres 1168 00:42:10,769 --> 00:42:12,690 teña que ser un sitio moi seco 1169 00:42:12,690 --> 00:42:14,750 porque resulta que o agua absorbe 1170 00:42:14,750 --> 00:42:15,550 a luz máis roxa 1171 00:42:15,550 --> 00:42:18,750 entón, como queremos ver todas as galaxias chiquititas 1172 00:42:18,750 --> 00:42:20,929 e ademais que están todas moi despojadas 1173 00:42:20,929 --> 00:42:26,130 se vamos a un sitio con moita humedad 1174 00:42:26,130 --> 00:42:27,510 toda esa galaxia desaparece 1175 00:42:27,510 --> 00:42:29,269 porque se inunda 1176 00:42:29,269 --> 00:42:32,469 por eso la gente se va a Chile 1177 00:42:32,469 --> 00:42:33,230 por eso hay 1178 00:42:33,230 --> 00:42:34,670 aeroportos en Hawaii 1179 00:42:34,670 --> 00:42:36,710 en Andar 1180 00:42:36,710 --> 00:42:43,099 entonces 1181 00:42:43,099 --> 00:42:44,579 esta es otra foto 1182 00:42:44,579 --> 00:42:49,179 un poco más 1183 00:42:49,179 --> 00:42:51,760 cuando vas ahí 1184 00:42:51,760 --> 00:42:53,559 tenes un 1185 00:42:53,559 --> 00:42:54,239 detector 1186 00:42:54,239 --> 00:42:56,260 de, como se chama 1187 00:42:56,260 --> 00:42:57,780 de radiación solar 1188 00:42:57,780 --> 00:43:01,760 como a cimenta ultravioleta 1189 00:43:01,760 --> 00:43:03,159 como dices, como de luna a noche 1190 00:43:03,159 --> 00:43:04,920 como todo algo así, siempre está puesto 1191 00:43:04,920 --> 00:43:07,340 en el noche, no tienes que estar ahí continuamente 1192 00:43:07,340 --> 00:43:09,000 con echado de crema 1193 00:43:09,000 --> 00:43:10,679 porque te quemas como al segundo día 1194 00:43:10,679 --> 00:43:13,019 con ropa de abrigo, todo lo que esté expuesto 1195 00:43:13,019 --> 00:43:13,559 te quemas 1196 00:43:13,559 --> 00:43:19,059 una foto de la noche 1197 00:43:19,059 --> 00:43:24,030 y aquí tenemos que estar superpuesto 1198 00:43:24,030 --> 00:43:25,989 la cinta que tiene el telescopio por dentro 1199 00:43:25,989 --> 00:43:27,269 para que os hagáis una idea de las caras 1200 00:43:27,269 --> 00:43:31,730 Unha persoa, a luz vende así, se abre o telescopio, vende a luz, 1201 00:43:32,530 --> 00:43:34,469 reconte un espejo que hai de 3 ou 4 metros, 1202 00:43:34,909 --> 00:43:39,389 e a cámara, claro, se vean algúnas fotos, recoge esa luz rebotada. 1203 00:43:39,969 --> 00:43:46,000 Aquí tenéis unha foto real, e esta é a cámara que construímos. 1204 00:43:46,139 --> 00:43:48,300 Por exemplo, no esquema do que hicimos son as caixas estas de aquí. 1205 00:43:48,380 --> 00:43:51,760 Estas caixas son a electrónica que lé a cámara. 1206 00:43:51,980 --> 00:43:55,559 Esta cámara, esencialmente, é tal vez, como estes. 1207 00:43:55,559 --> 00:44:09,980 Esencialmente son 70 GFDs que se llaman dispositivos de cámaras de fotos digitales 1208 00:44:09,980 --> 00:44:14,119 Pero que están además programadas especialmente para ser muy muy sensibles al rojo 1209 00:44:14,119 --> 00:44:15,920 Que es justo lo que queremos observar 1210 00:44:15,920 --> 00:44:24,389 Están todo un pleno de algunas y cuando están desmontando 1211 00:44:24,389 --> 00:44:26,869 Que acabamos de terminar de observar 1212 00:44:26,869 --> 00:44:34,659 Esto justo está en la pista de las fotos 1213 00:44:34,659 --> 00:44:36,199 La cámara está como mirando para abajo 1214 00:44:36,199 --> 00:44:46,670 Compañeros de la noche 1215 00:44:46,670 --> 00:44:49,090 todos os días 1216 00:44:49,090 --> 00:44:50,070 hai que ir a la sierra 1217 00:44:50,070 --> 00:44:51,710 a mi non me toco nunca ninguna 1218 00:44:51,710 --> 00:44:54,510 pero tenia unha compañera que me tocou unha escopeta na bañera 1219 00:44:54,510 --> 00:44:55,429 ou que me tenía 1220 00:44:55,429 --> 00:44:57,150 sempre tenia unhas zapatillas 1221 00:44:57,150 --> 00:45:00,869 sempre había 1222 00:45:00,869 --> 00:45:01,650 unha carta de cariño 1223 00:45:01,650 --> 00:45:04,429 e nos cuantos 1224 00:45:04,429 --> 00:45:07,590 e nos acompañamos 1225 00:45:07,590 --> 00:45:08,630 e nos colocamos 1226 00:45:08,630 --> 00:45:11,650 e basicamente o que facemos 1227 00:45:11,650 --> 00:45:14,440 é que a nosa 1228 00:45:14,440 --> 00:45:16,199 jefa de proxecto 1229 00:45:16,199 --> 00:45:19,300 é a jefa das observaciones 1230 00:45:19,300 --> 00:45:24,199 digamos, que a cámara funciona 1231 00:45:24,199 --> 00:45:26,579 que é unha de las cosas 1232 00:45:26,579 --> 00:45:27,639 que estamos tratando 1233 00:45:27,639 --> 00:45:29,039 que son unhas de las probadas 1234 00:45:29,039 --> 00:45:31,679 que funciona o telescopio 1235 00:45:31,679 --> 00:45:35,739 este é un pouco a la pinta que tiene 1236 00:45:35,739 --> 00:45:37,519 cando estábamos, nos trabajamos allí 1237 00:45:37,519 --> 00:45:40,300 vamos a, porque hai unha sala de control 1238 00:45:40,300 --> 00:45:41,099 no telescopio 1239 00:45:41,099 --> 00:45:43,400 tenemos aquí, pois, como unha sala 1240 00:45:43,400 --> 00:45:45,039 unha serie de pantallas 1241 00:45:45,039 --> 00:45:47,400 que vemos se o telescopio está bien 1242 00:45:47,400 --> 00:45:50,199 as cámaras están funcionando bien 1243 00:45:50,199 --> 00:45:51,619 aquí, unha, a lo mejor 1244 00:45:51,619 --> 00:45:53,699 veímos como é este tempo 1245 00:45:53,699 --> 00:45:54,739 aquí podemos ver 1246 00:45:54,739 --> 00:45:55,780 unhas imágenes 1247 00:45:55,780 --> 00:45:57,239 de unha de las ciencias 1248 00:45:57,239 --> 00:45:57,820 que está bien 1249 00:45:57,820 --> 00:45:59,420 unha serie de información 1250 00:45:59,420 --> 00:46:00,500 que vamos a ir registrando 1251 00:46:00,500 --> 00:46:02,320 a verdad é que é bastante aburrido 1252 00:46:02,320 --> 00:46:03,840 debería ser que lleve 14 horas 1253 00:46:03,840 --> 00:46:04,360 a lo mejor 1254 00:46:04,360 --> 00:46:05,860 e todo funciona só 1255 00:46:05,860 --> 00:46:07,559 o ideal é que este aburrido 1256 00:46:07,559 --> 00:46:09,360 significa que todo está indo bien 1257 00:46:09,360 --> 00:46:10,639 tens como un programa 1258 00:46:10,639 --> 00:46:12,340 que va estudiando todo o cielo 1259 00:46:12,340 --> 00:46:13,880 e o telescopio va apuntando só 1260 00:46:13,880 --> 00:46:14,420 tal vez 1261 00:46:14,420 --> 00:46:15,920 alguna vez que 1262 00:46:15,920 --> 00:46:17,280 queremos observar algo especial 1263 00:46:17,280 --> 00:46:18,340 tal vez tens que tocar 1264 00:46:18,340 --> 00:46:20,440 te echo unha de moitas aquí 1265 00:46:20,440 --> 00:46:22,980 Tienes que importar que estes no Facebook 1266 00:46:22,980 --> 00:46:23,500 O que sea 1267 00:46:23,500 --> 00:46:26,460 Mirar que todo este bien 1268 00:46:26,460 --> 00:46:28,699 Normalmente estamos alli por 2 o 3 personas 1269 00:46:28,699 --> 00:46:30,340 E nos llevamos a lo mejor 1270 00:46:30,340 --> 00:46:31,699 10 días 1271 00:46:31,699 --> 00:46:34,139 Porque son, eso si, tienes que estar 1272 00:46:34,139 --> 00:46:35,300 10 días trabajando 1273 00:46:35,300 --> 00:46:38,340 Non é moi intenso, pero non hai fines de semana 1274 00:46:38,340 --> 00:46:39,239 Porque o cielo non espera 1275 00:46:39,239 --> 00:46:41,400 Como contaba antes a Kunchi 1276 00:46:41,400 --> 00:46:42,579 Como a nosa 1277 00:46:42,579 --> 00:46:46,420 Tenemos que ir a veces en noche buena 1278 00:46:46,420 --> 00:46:47,119 En noche vieja 1279 00:46:47,119 --> 00:46:49,880 Porque nos dan un tempo para observar 1280 00:46:49,880 --> 00:46:51,539 e o cielo aí non é unha pega da fiesta 1281 00:46:51,539 --> 00:46:53,079 entón 1282 00:46:53,079 --> 00:46:55,559 e bueno, socialmente 1283 00:46:55,559 --> 00:46:56,159 é un pouco a 1284 00:46:56,159 --> 00:46:58,800 que é o que facemos, así é como observamos 1285 00:46:58,800 --> 00:47:00,920 e non mirando a gota de oce por el telescopio 1286 00:47:00,920 --> 00:47:09,670 e esta 1287 00:47:09,670 --> 00:47:11,130 análisis que chiquititas 1288 00:47:11,130 --> 00:47:12,570 é espectacular 1289 00:47:12,570 --> 00:47:14,469 se amplías 1290 00:47:14,469 --> 00:47:16,309 é unha simbología 1291 00:47:16,309 --> 00:47:19,730 pero agora bien 1292 00:47:19,730 --> 00:47:22,130 aunque isto é un momento para a charla 1293 00:47:22,130 --> 00:47:23,110 e para que eu digo 1294 00:47:23,110 --> 00:47:26,070 eu non me interesa 1295 00:47:26,070 --> 00:47:28,110 hai astrofísicos que sí que les interesa moito 1296 00:47:28,110 --> 00:47:29,409 pero a mi non me interesa isto 1297 00:47:29,409 --> 00:47:31,730 eu o que quero é estudiar 1298 00:47:31,730 --> 00:47:33,750 o que queremos estudiar para estudiar a energia oscura 1299 00:47:33,750 --> 00:47:35,309 é esta batería de aquí 1300 00:47:35,309 --> 00:47:37,750 ou seja, as galaxias xiclíticas e xiclíticas que hai por aquí 1301 00:47:37,750 --> 00:47:40,369 estudiar como se move 1302 00:47:40,369 --> 00:47:41,429 en función deste 1303 00:47:41,429 --> 00:47:43,550 desplazamiento ao rojo 1304 00:47:43,550 --> 00:47:44,369 é dicir 1305 00:47:44,369 --> 00:47:47,710 como están aglutinadas as galaxias 1306 00:47:47,710 --> 00:47:49,949 en distintas épocas 1307 00:47:49,949 --> 00:47:50,489 do universo 1308 00:47:50,489 --> 00:47:53,030 é isto que me vai informar acerca de 1309 00:47:53,030 --> 00:47:55,710 se a energia oscura é de un tipo ou de outro 1310 00:47:55,710 --> 00:47:56,909 porque agora hai varias teorías 1311 00:47:56,909 --> 00:47:58,369 é unha esclerología 1312 00:47:58,369 --> 00:48:00,969 que é unha nova constante da naturaleza 1313 00:48:00,969 --> 00:48:02,449 que hace que todo se expanda 1314 00:48:02,449 --> 00:48:04,530 ou que son os campos que existen 1315 00:48:04,530 --> 00:48:06,289 na física de partículas 1316 00:48:06,289 --> 00:48:08,469 que provocan unha cosa que se chama a energia do vacío 1317 00:48:08,469 --> 00:48:10,670 hai outros que dicen que é unha nova forza 1318 00:48:10,670 --> 00:48:12,730 hai outros que dicen que directamente 1319 00:48:12,730 --> 00:48:14,969 a gravedad non se comporta como creemos 1320 00:48:14,969 --> 00:48:16,150 que está todo mal 1321 00:48:16,150 --> 00:48:17,789 e por iso creemos que hai unha aceleración 1322 00:48:17,789 --> 00:48:19,550 porque ao fazer a forza non se fala aceleración 1323 00:48:19,550 --> 00:48:21,030 e está máis como se chama 1324 00:48:21,030 --> 00:48:23,530 as teorías da gravedad 1325 00:48:23,530 --> 00:48:25,969 entón todas estas cosas 1326 00:48:25,969 --> 00:48:26,610 estarán entras 1327 00:48:26,610 --> 00:48:28,849 Porque é un sistema que estudia 1328 00:48:28,849 --> 00:48:30,110 Analizando 1329 00:48:30,110 --> 00:48:32,789 Os movimentos destas galaxias 1330 00:48:32,789 --> 00:48:34,269 Estas supernovas que explotan 1331 00:48:34,269 --> 00:48:35,269 En distintas situaciones 1332 00:48:35,269 --> 00:48:42,420 Isto que está aquí puesto é o mesmo que acaba de decir 1333 00:48:42,420 --> 00:48:45,619 A distancia, é a dizer, o tempo a cerrar 1334 00:48:45,619 --> 00:48:47,280 Con o seu desplazamiento a rojo 1335 00:48:47,280 --> 00:48:54,500 Por exemplo, buscando 1336 00:48:54,500 --> 00:48:57,059 Cosas cuyo brillo coroazgo 1337 00:48:57,059 --> 00:48:58,079 É a dizer, as supernovas que 1338 00:48:58,079 --> 00:49:01,139 Una única estrella pode brillar tanto como a galaxia 1339 00:49:01,139 --> 00:49:05,119 Busco como se arreglaran as galaxias 1340 00:49:05,119 --> 00:49:06,840 de producción de desplazamientos rojos 1341 00:49:06,840 --> 00:49:14,539 ahora ya para las últimas 1342 00:49:14,539 --> 00:49:18,619 esto ya mostrando un poco 1343 00:49:18,619 --> 00:49:20,300 de la línea 1344 00:49:20,300 --> 00:49:22,440 o tema principal 1345 00:49:22,440 --> 00:49:24,599 por que hacemos esto en general 1346 00:49:24,599 --> 00:49:26,440 por que nos dedicamos a la tecnología 1347 00:49:26,440 --> 00:49:28,619 lo que quería dejar claro 1348 00:49:28,619 --> 00:49:29,699 desde mi punto de vista 1349 00:49:29,699 --> 00:49:31,460 es que la razón principal que hacemos esto 1350 00:49:31,460 --> 00:49:32,940 es por curiosidad 1351 00:49:32,940 --> 00:49:35,900 tenemos aquí dinero, inversión 1352 00:49:35,900 --> 00:49:37,619 e interés en esto 1353 00:49:37,619 --> 00:49:39,559 no porque vayamos a sacar 1354 00:49:39,559 --> 00:49:42,659 unha aplicación práctica 1355 00:49:42,659 --> 00:49:43,300 inmediatamente, 1356 00:49:43,860 --> 00:49:45,219 sino porque o que queremos hacer 1357 00:49:45,219 --> 00:49:48,820 é averiguar unha serie de cousas. 1358 00:49:49,119 --> 00:49:50,179 Como funciona o universo, 1359 00:49:50,440 --> 00:49:52,260 como se organiza, como funciona o universo. 1360 00:49:52,960 --> 00:49:54,639 Son cousas que nos han 1361 00:49:54,639 --> 00:49:56,400 intrigado desde o principio 1362 00:49:56,400 --> 00:49:58,420 dos tempos e por primeira vez 1363 00:49:58,420 --> 00:50:00,239 somos afortunados de poder 1364 00:50:00,239 --> 00:50:02,639 empezar a dar resposta 1365 00:50:02,639 --> 00:50:03,940 a isto de unha maneira científica. 1366 00:50:03,940 --> 00:50:05,579 Hasta agora, só se podía hacer 1367 00:50:05,579 --> 00:50:07,340 a través de pensamiento 1368 00:50:07,340 --> 00:50:08,079 ou de la creencia 1369 00:50:08,079 --> 00:50:13,000 en el fondo 1370 00:50:13,000 --> 00:50:14,400 a través de la creencia 1371 00:50:14,400 --> 00:50:16,619 pero ahora podemos sustentar 1372 00:50:16,619 --> 00:50:17,119 mandarnos 1373 00:50:17,119 --> 00:50:19,739 y es la primera vez en este sitio 1374 00:50:19,739 --> 00:50:20,920 que podemos empezar a hacer esto 1375 00:50:20,920 --> 00:50:25,869 nuestra principal motivación es entender el mundo 1376 00:50:25,869 --> 00:50:27,269 porque tenemos que pensar por esto 1377 00:50:27,269 --> 00:50:30,800 ahora bien, paso 1378 00:50:30,800 --> 00:50:33,480 la investigación básica, el sitio de aplicaciones 1379 00:50:33,480 --> 00:50:35,260 la coche de electricidad 1380 00:50:35,260 --> 00:50:36,980 el láser, la energía nuclear 1381 00:50:36,980 --> 00:50:38,340 todo esto viene de experimentos 1382 00:50:38,340 --> 00:50:40,679 que al principio no tenían una aplicación práctica 1383 00:50:40,679 --> 00:50:42,079 e depois os enviamos a los chavos 1384 00:50:42,079 --> 00:50:45,219 hai unha aplicación interesante 1385 00:50:45,219 --> 00:50:50,000 é un puente que xa 1386 00:50:50,000 --> 00:50:50,719 se ha contado moitas veces 1387 00:50:50,719 --> 00:50:52,019 o que é a web 1388 00:50:52,019 --> 00:50:54,900 o concepto que tenemos de navegar 1389 00:50:54,900 --> 00:50:57,000 no internet agora mesmo se genera no CERN 1390 00:50:57,000 --> 00:51:00,940 as persoas que 1391 00:51:00,940 --> 00:51:03,360 harían un experimento 1392 00:51:03,360 --> 00:51:05,039 querían compartir 1393 00:51:05,039 --> 00:51:06,300 a súa información 1394 00:51:06,300 --> 00:51:07,300 con o 1395 00:51:07,300 --> 00:51:09,480 disquete 1396 00:51:09,480 --> 00:51:09,940 que non sabéis 1397 00:51:09,940 --> 00:51:14,380 é como era un pendrive 1398 00:51:14,380 --> 00:51:16,320 bueno, é 1399 00:51:16,320 --> 00:51:20,039 de un lado para o outro 1400 00:51:20,039 --> 00:51:24,210 digamos, por que non 1401 00:51:24,210 --> 00:51:26,929 directamente, se temos os ordenadores conectados 1402 00:51:26,929 --> 00:51:28,809 ponemos un entorno gráfico 1403 00:51:28,809 --> 00:51:30,449 en que tu pinchas con este razón 1404 00:51:30,449 --> 00:51:32,489 e podes escarrar a información 1405 00:51:32,489 --> 00:51:34,449 e fijaos o que é o que é o vídeo hoxe en día 1406 00:51:34,449 --> 00:51:38,250 e bueno, o próprio universo pode ser unha 1407 00:51:38,250 --> 00:51:39,550 como laboratorio para entender 1408 00:51:39,550 --> 00:51:41,130 por exemplo, o trabajo de la energía 1409 00:51:41,130 --> 00:51:42,010 como la fusión 1410 00:51:42,010 --> 00:51:44,969 sean gracias a estos 1411 00:51:44,969 --> 00:51:47,050 detectores para detectar balancias 1412 00:51:47,050 --> 00:51:48,590 las podemos usar para las computaciones 1413 00:51:48,590 --> 00:51:50,929 pero aun así 1414 00:51:50,929 --> 00:51:53,090 vuelvo a recordar, me gusta esta reflexión mucho 1415 00:51:53,090 --> 00:51:54,409 que se puede ver 1416 00:51:54,409 --> 00:51:55,690 de Richard Feynman 1417 00:51:55,690 --> 00:51:59,510 la física es como el sexo 1418 00:51:59,510 --> 00:52:01,429 es decir, que tiene aplicaciones prácticas 1419 00:52:01,429 --> 00:52:01,929 pero esto 1420 00:52:01,929 --> 00:52:04,909 no es la razón por la que lo hacemos 1421 00:52:04,909 --> 00:52:07,429 pero es la razón por la que lo hacemos 1422 00:52:07,429 --> 00:52:23,610 esto me cuesta 1423 00:52:23,610 --> 00:52:29,480 que era unha temporada de 1424 00:52:29,480 --> 00:52:31,820 6 caminos, son 6 por 12 1425 00:52:31,820 --> 00:52:36,820 por lo que cuesta unha vida, un cambio de combate 1426 00:52:36,820 --> 00:52:51,500 a ver, vamos a ver 1427 00:52:51,500 --> 00:52:53,380 o que cuesta todo o proyecto 1428 00:52:53,380 --> 00:52:54,239 que os he hablado, os veis 1429 00:52:54,239 --> 00:52:57,380 contando os detectores 1430 00:52:57,960 --> 00:52:59,519 pagar os sueldos dos científicos 1431 00:52:59,519 --> 00:53:01,739 durante 5 anos, o presupuesto de 5 anos 1432 00:53:01,739 --> 00:53:03,099 cando veáis 1433 00:53:03,099 --> 00:53:04,599 en datos brutos, direis 1434 00:53:04,599 --> 00:53:09,059 son 20 millóns de euros 1435 00:53:09,059 --> 00:53:10,760 que a lo mejor cuando lo veis en la noticia 1436 00:53:10,760 --> 00:53:13,739 vais a buscarlo, vais con vuestros cuerdos 1437 00:53:13,739 --> 00:53:14,559 con vuestros padres 1438 00:53:14,559 --> 00:53:16,099 e dices, un montón de dinero 1439 00:53:16,099 --> 00:53:19,719 para ver si entendemos lo que es la energía oscura 1440 00:53:19,719 --> 00:53:23,800 en perspectiva 1441 00:53:23,800 --> 00:53:25,820 de los otros gastos que se realizan 1442 00:53:25,820 --> 00:53:27,519 rutinariamente en otros aspectos 1443 00:53:27,519 --> 00:53:29,820 y eso es una cosa que también le interesa 1444 00:53:29,820 --> 00:53:30,519 a nosotros 1445 00:53:30,519 --> 00:53:31,679 espero que os interese 1446 00:53:31,679 --> 00:53:37,670 así que por último 1447 00:53:37,670 --> 00:53:39,650 quería poneros 1448 00:53:39,650 --> 00:53:41,710 un poco de esa transparencia 1449 00:53:41,710 --> 00:53:43,090 é unha foto de Mancú de nosa 1450 00:53:43,090 --> 00:53:45,010 de noso 1451 00:53:45,010 --> 00:53:46,730 proxecto 1452 00:53:46,730 --> 00:53:51,869 e queria, espero que os haya 1453 00:53:51,869 --> 00:53:53,429 comunicado 1454 00:53:53,429 --> 00:53:55,789 que todavía, apesar de que 1455 00:53:55,789 --> 00:53:57,650 hai moitas cosas que hemos averiguado sobre o nosso 1456 00:53:57,650 --> 00:53:58,969 sistema universo, hai moitas 1457 00:53:58,969 --> 00:54:01,389 preguntas que queremos contestar 1458 00:54:01,389 --> 00:54:05,099 que componen a realidad 1459 00:54:05,099 --> 00:54:10,659 porque é un distinto 1460 00:54:10,659 --> 00:54:12,360 porque hai 4 portas na natureza 1461 00:54:12,360 --> 00:54:16,059 e non hai 5, entón este tipo de preguntas 1462 00:54:16,059 --> 00:54:19,789 fundamentales ás que están pendentes 1463 00:54:19,789 --> 00:54:21,889 e qual é o destino do universo 1464 00:54:21,889 --> 00:54:24,010 ou por que se quera ir a un universo 1465 00:54:24,010 --> 00:54:25,769 porque moitas destas cousas 1466 00:54:25,769 --> 00:54:27,530 já se poden arrancar científicamente 1467 00:54:27,530 --> 00:54:30,170 já podemos, en base ás tareas existentes 1468 00:54:30,170 --> 00:54:31,449 formular y tal vez 1469 00:54:31,449 --> 00:54:34,190 por que o universo é preexistente 1470 00:54:34,190 --> 00:54:38,250 bajar en isto 1471 00:54:38,250 --> 00:54:43,420 isto no pertenece 1472 00:54:43,420 --> 00:54:44,880 a un grupo privilegiado 1473 00:54:44,880 --> 00:54:46,760 de gente que de pronto un día te le manará a puerta 1474 00:54:46,760 --> 00:54:50,929 e queres trabajar en unha averigua 1475 00:54:50,929 --> 00:54:53,250 aquí, moitos de nós que estamos aquí 1476 00:54:53,250 --> 00:54:54,130 somos físicos 1477 00:54:54,130 --> 00:55:01,789 pero tamén é simplemente gente que está emocionada 1478 00:55:01,789 --> 00:55:02,829 con este tipo de proxectos 1479 00:55:02,829 --> 00:55:03,710 non necesariamente 1480 00:55:03,710 --> 00:55:04,949 ningunos 1481 00:55:04,949 --> 00:55:05,769 o que traen 1482 00:55:05,769 --> 00:55:06,130 as unhas 1483 00:55:06,130 --> 00:55:07,070 tenemos que tener 1484 00:55:07,070 --> 00:55:08,110 ya no tenemos 1485 00:55:08,110 --> 00:55:08,630 que preguntar 1486 00:55:08,630 --> 00:55:09,670 non significa 1487 00:55:09,670 --> 00:55:10,750 non digamos 1488 00:55:10,750 --> 00:55:11,329 se os interesa 1489 00:55:11,329 --> 00:55:12,190 trabajar en el futuro 1490 00:55:12,190 --> 00:55:12,829 en alguna cosa 1491 00:55:12,829 --> 00:55:13,230 de estas 1492 00:55:13,230 --> 00:55:14,869 non os auto excluyáis 1493 00:55:14,869 --> 00:55:15,889 porque non sabéis 1494 00:55:15,889 --> 00:55:16,789 sobre este tipo de todo 1495 00:55:16,789 --> 00:55:17,929 sino 1496 00:55:17,929 --> 00:55:20,150 simplemente 1497 00:55:20,150 --> 00:55:20,610 tener 1498 00:55:20,610 --> 00:55:21,289 unhas ganas 1499 00:55:21,289 --> 00:55:21,849 de trabajar 1500 00:55:21,849 --> 00:55:22,570 o que os apasiona 1501 00:55:22,570 --> 00:55:23,210 este proxecto 1502 00:55:23,210 --> 00:55:24,469 este tipo de proxectos 1503 00:55:24,469 --> 00:55:25,530 os puede acercar 1504 00:55:25,530 --> 00:55:26,590 a trabajar en uno de ellos 1505 00:55:26,590 --> 00:55:27,650 además de muchos ámbitos 1506 00:55:27,650 --> 00:55:28,409 non necesariamente 1507 00:55:28,409 --> 00:55:30,250 como cosmólogos 1508 00:55:30,250 --> 00:55:30,949 astrofísicos 1509 00:55:30,949 --> 00:55:31,469 sino desde 1510 00:55:31,469 --> 00:55:33,250 en muchas otras áreas. 1511 00:55:33,670 --> 00:55:34,550 Evidentemente, aquí, 1512 00:55:34,670 --> 00:55:35,389 no sé si os adelanto 1513 00:55:35,389 --> 00:55:36,409 que nunca está por arreglo, 1514 00:55:37,110 --> 00:55:39,070 pero si queréis ir todos los días 1515 00:55:39,070 --> 00:55:40,969 a trabajar 1516 00:55:40,969 --> 00:55:43,110 en un proyecto 1517 00:55:43,110 --> 00:55:44,590 en el que sea realmente apasionante 1518 00:55:44,590 --> 00:55:46,690 un trabajo que realmente sea apasionante 1519 00:55:46,690 --> 00:55:47,389 todos los días 1520 00:55:47,389 --> 00:55:48,369 en muchos, 1521 00:55:48,690 --> 00:55:50,190 pero esto es una de esas áreas 1522 00:55:50,190 --> 00:55:51,789 en las que uno puede 1523 00:55:51,789 --> 00:55:53,750 tener una idea. 1524 00:55:56,170 --> 00:55:58,309 Y yo creo que eso es todo. 1525 00:55:58,769 --> 00:56:00,150 Tengo aquí mi dirección de correo 1526 00:56:00,150 --> 00:56:00,909 por si acaso 1527 00:56:00,909 --> 00:56:04,570 para darme cuenta a preguntar 1528 00:56:04,570 --> 00:56:06,190 podemos acercar por lo que sea 1529 00:56:06,190 --> 00:56:07,849 me podes escribir directamente 1530 00:56:07,849 --> 00:56:09,230 ou se queres, por todavía 1531 00:56:09,230 --> 00:56:11,190 habláis con a profesora ou o director 1532 00:56:11,190 --> 00:56:12,909 que os pode poner en contacto conmigo 1533 00:56:12,909 --> 00:56:14,130 ou tener más preguntas 1534 00:56:14,130 --> 00:56:56,980 yo quiero darle un momento 1535 00:56:56,980 --> 00:57:06,159 para hacer física, de campo que desconocemos 1536 00:57:06,159 --> 00:57:11,460 y yo por lo menos, como ignorante en física 1537 00:57:11,460 --> 00:57:13,280 me quedé en la física de primero de carrera 1538 00:57:13,280 --> 00:57:13,820 en biología 1539 00:57:13,820 --> 00:57:16,760 la mecánica y el cuerpo de los brazos 1540 00:57:16,760 --> 00:57:18,159 y este tema se me ha ido a hablar 1541 00:57:18,159 --> 00:57:19,099 pero estaba muy perdido 1542 00:57:19,099 --> 00:57:20,320 e eu sei que é máis gracioso para a gente 1543 00:57:20,320 --> 00:57:22,519 que nos ha dado la chance de estudar o Ignacio 1544 00:57:22,519 --> 00:57:23,780 que entende moitas cousas 1545 00:57:23,780 --> 00:57:26,539 entón, bueno, gracias por ir á agencia 1546 00:57:26,539 --> 00:57:29,400 porque a agencia é unha moza en a que todos estamos metidos 1547 00:57:29,400 --> 00:57:31,219 e trabajando, pero a gente nos parece moi separada 1548 00:57:31,219 --> 00:57:32,579 e con este lenguaje, porque 1549 00:57:32,579 --> 00:57:33,699 sabemos moito máis 1550 00:57:33,699 --> 00:57:35,420 e había unha pregunta por atrás? 1551 00:57:35,980 --> 00:57:37,519 con respecto a... 1552 00:57:37,519 --> 00:57:38,099 con respecto a... 1553 00:57:38,099 --> 00:57:55,360 que só veamos a Via Láctea 1554 00:57:55,360 --> 00:57:56,280 a Via Láctea 1555 00:57:56,280 --> 00:57:59,059 si tamén hai cousas que hai 1556 00:57:59,059 --> 00:58:01,559 a la vez que se distancian de acercas 1557 00:58:01,559 --> 00:58:02,699 tamén 1558 00:58:02,699 --> 00:58:04,860 dejaremos de ver unas cosas 1559 00:58:04,860 --> 00:58:05,980 pero aparechan anotas 1560 00:58:05,980 --> 00:58:06,599 vale 1561 00:58:06,599 --> 00:58:11,119 la cuestión es que 1562 00:58:11,119 --> 00:58:15,159 las cosas que están lejos 1563 00:58:15,159 --> 00:58:17,800 más allá de nuestra vecindad 1564 00:58:17,800 --> 00:58:19,059 todas están alejando 1565 00:58:19,059 --> 00:58:21,400 por mucho que se muevan 1566 00:58:21,400 --> 00:58:21,960 porque 1567 00:58:21,960 --> 00:58:25,559 principalmente mueve las cosas 1568 00:58:25,559 --> 00:58:27,079 en el universo, las galaxias 1569 00:58:27,079 --> 00:58:28,360 son la verdad por un lado 1570 00:58:28,360 --> 00:58:31,599 e por outro lado esta energia oscura extraña 1571 00:58:31,599 --> 00:58:32,579 que está acelerando todo 1572 00:58:32,579 --> 00:58:34,320 a distancias moi grandes 1573 00:58:34,320 --> 00:58:36,260 domina a energia oscura 1574 00:58:36,260 --> 00:58:38,920 todo o que está un poquito máis cerca 1575 00:58:38,920 --> 00:58:40,559 do nosso barrio galáctico 1576 00:58:40,559 --> 00:58:42,300 está todo alejando 1577 00:58:42,300 --> 00:58:43,719 non hai nada que se este acercando 1578 00:58:43,719 --> 00:58:45,440 é moito máis forte a energia oscura 1579 00:58:45,440 --> 00:58:47,820 o único que se está acercando a nosa 1580 00:58:47,820 --> 00:58:50,500 son unha serie de galaxias vecinas 1581 00:58:50,500 --> 00:58:52,320 entre elas hai outra que se chama Andrómeda 1582 00:58:52,320 --> 00:58:53,639 que é a nosa hermana maior 1583 00:58:53,639 --> 00:58:56,260 estamos en un grupo de galaxias que se chama Grupo Local 1584 00:58:56,260 --> 00:58:57,880 e unha delas 1585 00:58:57,880 --> 00:59:04,000 e esa, de hecho, está en grupo 1586 00:59:04,000 --> 00:59:05,719 de colisión hacia nosotros dentro de 2 ou 3 1587 00:59:05,719 --> 00:59:08,159 millóns de anos, as galaxias van a colisionar 1588 00:59:08,159 --> 00:59:10,139 a Vía Láctea e a Drone 1589 00:59:10,139 --> 00:59:11,320 esencialmente 1590 00:59:11,320 --> 00:59:15,659 a los habitantes de la Vía Láctea 1591 00:59:15,659 --> 00:59:16,260 en esa época 1592 00:59:16,260 --> 00:59:17,260 non va a pasar nada 1593 00:59:17,260 --> 00:59:18,719 están separadas as estrellas 1594 00:59:18,719 --> 00:59:20,719 que basicamente pasarán a través de outra 1595 00:59:20,719 --> 00:59:22,440 e al final, por gravedad 1596 00:59:22,440 --> 00:59:24,440 formarán unha galaxia enorme 1597 00:59:24,440 --> 00:59:26,760 o que ocurrirá é que todas as galaxias que tú dices 1598 00:59:26,760 --> 00:59:30,070 que están moviendo ao rededor nuestra 1599 00:59:30,070 --> 00:59:31,849 en algún momento todos nos formaremos 1600 00:59:31,849 --> 00:59:34,050 como unha gigantesca galaxia 1601 00:59:34,050 --> 00:59:34,769 un pouco amorfa 1602 00:59:34,769 --> 00:59:36,610 e non tendrá nada a ver con a Vía Láctea 1603 00:59:36,610 --> 00:59:38,789 pero aí se quedará todo 1604 00:59:38,789 --> 00:59:40,030 tendremos unha galaxia enorme 1605 00:59:40,030 --> 00:59:41,610 hecha de todos os nosos vecinos 1606 00:59:41,610 --> 00:59:43,469 e todas as demás galaxias 1607 00:59:43,469 --> 00:59:46,860 en un tempo infinito 1608 00:59:46,860 --> 00:59:48,260 veremos unha galaxia 1609 00:59:48,260 --> 00:59:51,960 que non será a Vía Láctea 1610 00:59:51,960 --> 00:59:54,239 non, será unha mezcla 1611 00:59:54,239 --> 00:59:55,599 de todas as galaxias que nos rodean 1612 00:59:55,599 --> 00:59:56,679 e aí é onde viviremos 1613 00:59:56,679 --> 00:59:57,079 ou vivirán 1614 00:59:57,079 --> 01:00:01,519 o que pasará máis alá 1615 01:00:01,519 --> 01:00:02,099 evidentemente, 1616 01:00:02,260 --> 01:00:03,719 é outra historia, 1617 01:00:03,980 --> 01:00:04,460 e iso tampouco 1618 01:00:04,460 --> 01:00:05,460 bastará eternamente, 1619 01:00:05,639 --> 01:00:06,239 porque as galaxias 1620 01:00:06,239 --> 01:00:07,679 ten estrelas 1621 01:00:07,679 --> 01:00:08,960 que, digamos, 1622 01:00:09,219 --> 01:00:10,099 se van creando 1623 01:00:10,099 --> 01:00:11,239 por o gas 1624 01:00:11,239 --> 01:00:12,179 que hai por aí flotando. 1625 01:00:12,900 --> 01:00:13,340 Ese gas, 1626 01:00:13,420 --> 01:00:14,019 en algún momento, 1627 01:00:14,219 --> 01:00:15,320 forman estrelas, 1628 01:00:15,719 --> 01:00:16,440 pero esas estrelas 1629 01:00:16,440 --> 01:00:16,840 se moeren. 1630 01:00:17,500 --> 01:00:18,260 E ese gas 1631 01:00:18,260 --> 01:00:18,860 se va agotando 1632 01:00:18,860 --> 01:00:20,019 en un momento 1633 01:00:20,019 --> 01:00:21,320 imposible do futuro, 1634 01:00:21,440 --> 01:00:22,239 que non te podes imaginar, 1635 01:00:25,239 --> 01:00:25,519 esas, 1636 01:00:25,880 --> 01:00:26,159 ou sea, 1637 01:00:26,199 --> 01:00:26,940 as propias galaxias 1638 01:00:26,940 --> 01:00:29,159 se irán moviendo ellas solas, cada unha en su esquina del universo, 1639 01:00:29,340 --> 01:00:30,739 se irán apagando todas las estrellas. 1640 01:00:31,480 --> 01:00:33,400 Es un poco de perspectiva un poco deprimente, 1641 01:00:33,579 --> 01:00:35,480 pero que ahora mismo no tenemos 1642 01:00:35,480 --> 01:00:37,780 realmente una idea clara 1643 01:00:37,780 --> 01:00:39,579 de lo que es la energía oscura. 1644 01:00:40,300 --> 01:00:41,360 Digamos, esa es un poco la imagen 1645 01:00:41,360 --> 01:00:42,800 de lo que va a ocurrir muy en el futuro, 1646 01:00:43,239 --> 01:00:45,659 pero como no sabemos si esta generación por lo tanto va a frenar 1647 01:00:45,659 --> 01:00:46,539 y luego va a ir al revés, 1648 01:00:47,139 --> 01:00:48,239 pero no sabemos muy bien lo que es, 1649 01:00:48,400 --> 01:00:51,079 es un poco aventurado decir que esto va a pasar 1650 01:00:51,079 --> 01:00:52,340 muy en el futuro. 1651 01:00:53,059 --> 01:00:54,860 Pero hoy en día se afirma por la perspectiva. 1652 01:00:55,960 --> 01:00:56,519 ¿Más preguntas? 1653 01:00:56,940 --> 01:01:05,760 Sí, bueno, pues las cuatro fuerzas, la gravedad, que es una de ellas, que es la que hablaba hoy, 1654 01:01:06,219 --> 01:01:09,800 y luego la que es la que nos hace, la que nos ofrece aquí, 1655 01:01:11,260 --> 01:01:28,679 son las que tenemos como conciencia de un modo muy ágil, 1656 01:01:28,940 --> 01:01:39,610 con los esfuerzos que componen los problemas que mantienen unido en el caso. 1657 01:01:40,349 --> 01:01:45,099 La gravedad de la gravedad es una forma sutil de explicarlo, 1658 01:01:45,099 --> 01:01:47,679 y es una forma que es capaz de convertir, 1659 01:01:47,679 --> 01:01:52,300 é a base dos novos procesos químicos 1660 01:01:52,300 --> 01:01:53,780 e dos produtos nucleares 1661 01:01:53,780 --> 01:01:55,780 que producen os protones e os neutrones 1662 01:01:55,780 --> 01:01:58,579 e producen unha serie de reacciones 1663 01:01:58,579 --> 01:01:59,239 a la temperatura 1664 01:01:59,239 --> 01:02:13,519 máis cuestiónes? 1665 01:02:14,260 --> 01:02:15,119 unha aceleración 1666 01:02:15,119 --> 01:02:20,199 un momento máis alto 1667 01:02:20,199 --> 01:02:20,659 que te escuchen 1668 01:02:20,659 --> 01:02:25,030 a entropía cero 1669 01:02:25,030 --> 01:02:44,730 pero é sencilla 1670 01:02:44,730 --> 01:02:55,739 unha serie de leyes fundamentales 1671 01:02:55,739 --> 01:02:58,179 veías aí 1672 01:02:58,179 --> 01:03:00,380 que son las leyes de la termodinámica 1673 01:03:00,380 --> 01:03:01,639 una de ellas son 1674 01:03:01,639 --> 01:03:04,579 la conservación de la energía 1675 01:03:04,579 --> 01:03:06,480 porque la energía, pase lo que pase 1676 01:03:06,480 --> 01:03:08,000 nunca se destruye 1677 01:03:08,000 --> 01:03:10,239 cambia de una manera u otra 1678 01:03:10,239 --> 01:03:11,420 y otra de ellas es 1679 01:03:11,420 --> 01:03:14,179 la segunda ley de la termodinámica 1680 01:03:14,179 --> 01:03:16,519 que dice que la entropía de cualquier 1681 01:03:16,519 --> 01:03:17,860 proceso 1682 01:03:17,860 --> 01:03:19,739 tiende a aumentar 1683 01:03:19,739 --> 01:03:22,739 la entropía es una magnitud 1684 01:03:22,739 --> 01:03:24,559 física 1685 01:03:24,559 --> 01:03:25,840 muy subil de 1686 01:03:25,840 --> 01:03:28,320 digamos de comprender de una manera 1687 01:03:28,320 --> 01:03:30,000 así 1688 01:03:30,000 --> 01:03:32,400 coloquial, pero que sencillamente 1689 01:03:32,400 --> 01:03:33,719 de lo que nota es 1690 01:03:33,719 --> 01:03:36,079 el estado de orden 1691 01:03:36,079 --> 01:03:38,320 de las partículas 1692 01:03:38,320 --> 01:03:39,820 en un momento dado 1693 01:03:39,820 --> 01:03:40,579 determinado 1694 01:03:40,579 --> 01:03:44,519 entonces, para teneros un ejemplo 1695 01:03:44,519 --> 01:03:46,579 un estado de entropía 1696 01:03:46,579 --> 01:03:47,340 si tenéis 1697 01:03:47,340 --> 01:03:49,940 un estado de entropía perfecto 1698 01:03:49,940 --> 01:03:51,800 con unha baraja de caos 1699 01:03:51,800 --> 01:03:53,880 entonces, se están todas 1700 01:03:53,880 --> 01:03:55,800 ordenadas por cuatro palos 1701 01:03:55,800 --> 01:03:57,840 y de uno hasta el rey 1702 01:03:57,840 --> 01:03:58,900 desde el hasta hasta el rey 1703 01:03:58,900 --> 01:04:00,940 digamos que ese es como el estado perfecto 1704 01:04:00,940 --> 01:04:04,639 el estado en el que están todas las cartas ordenadas 1705 01:04:04,639 --> 01:04:06,539 en cuanto haces cualquier cosa 1706 01:04:06,539 --> 01:04:07,579 las barajas una vez 1707 01:04:07,579 --> 01:04:10,239 la entronía de ese 1708 01:04:10,239 --> 01:04:12,880 de ese sistema 1709 01:04:12,880 --> 01:04:14,059 de la baraja de cartas 1710 01:04:14,059 --> 01:04:15,860 enseguida ya se ha exportado 1711 01:04:15,860 --> 01:04:17,340 ya ha aumentado 1712 01:04:17,340 --> 01:04:22,780 es muy difícil que a medida que barajas 1713 01:04:22,780 --> 01:04:24,400 vayas a conseguir 1714 01:04:24,400 --> 01:04:25,940 que otra vez se coloquen todas 1715 01:04:25,940 --> 01:04:29,960 de alguna manera 1716 01:04:29,960 --> 01:04:32,599 la entropía en términos físicos 1717 01:04:32,599 --> 01:04:38,159 trata de estadístico 1718 01:04:38,159 --> 01:04:39,920 en la física del éxito 1719 01:04:39,920 --> 01:04:41,820 cada vez el universo 1720 01:04:41,820 --> 01:04:43,760 tiene un estado de entropía mayor 1721 01:04:43,760 --> 01:04:44,639 es decir, por ejemplo 1722 01:04:44,639 --> 01:04:46,000 no se ve 1723 01:04:46,000 --> 01:04:49,199 digamos las estructuras 1724 01:04:49,199 --> 01:04:50,280 las estrellas y demás 1725 01:04:50,280 --> 01:04:52,679 tienen estados de entropía más 1726 01:04:52,679 --> 01:04:54,119 porque son estructuras ordenadas 1727 01:04:54,119 --> 01:04:55,380 pero que poco a poco 1728 01:04:55,380 --> 01:04:56,960 mediante procesos químicos 1729 01:04:56,960 --> 01:04:58,699 procesos nucleares 1730 01:04:58,699 --> 01:05:00,820 todo va tendiendo a una mayor entropía 1731 01:05:00,820 --> 01:05:03,239 de manera que el estado de mayor entropía 1732 01:05:03,239 --> 01:05:04,780 del universo es lo que os decía antes 1733 01:05:04,780 --> 01:05:07,019 que todo el universo sea como una especie 1734 01:05:07,019 --> 01:05:09,340 de masa desordenada de partículas 1735 01:05:09,340 --> 01:05:10,179 ahora bien 1736 01:05:10,179 --> 01:05:12,980 respecto a la pregunta, si hubo una vez un estado 1737 01:05:12,980 --> 01:05:14,360 de entropía cero 1738 01:05:14,360 --> 01:05:15,860 pues en principio 1739 01:05:15,860 --> 01:05:18,199 la respuesta rápida es que no 1740 01:05:18,199 --> 01:05:19,920 pero más que nada porque 1741 01:05:19,920 --> 01:05:22,340 el estado de entropía cero creo 1742 01:05:22,340 --> 01:05:25,420 que seguramente correspondería a ese instante inicial 1743 01:05:25,420 --> 01:05:28,519 que os decía 1744 01:05:28,519 --> 01:05:30,440 e é o momento en que 1745 01:05:30,440 --> 01:05:31,960 non podemos 1746 01:05:31,960 --> 01:05:34,480 a física de hoxe dia non pode chegar 1747 01:05:34,480 --> 01:05:35,139 a este momento 1748 01:05:35,139 --> 01:05:39,099 non temos as herramientas 1749 01:05:39,099 --> 01:05:42,099 cando toda a base do universo está comprimida 1750 01:05:42,099 --> 01:05:42,599 non é fácil 1751 01:05:42,599 --> 01:05:46,230 entón, supongo que 1752 01:05:46,230 --> 01:05:47,429 é o estado de construcción 1753 01:05:47,429 --> 01:05:50,730 digamos, entendo a entropía 1754 01:05:50,730 --> 01:05:52,250 a entropía de todo o universo 1755 01:05:52,250 --> 01:05:55,170 a entropía de todo o universo 1756 01:05:55,170 --> 01:05:56,070 entón 1757 01:05:56,070 --> 01:05:59,150 non, pero non porque non existiu 1758 01:05:59,150 --> 01:06:00,190 ese momento de oros 1759 01:06:00,190 --> 01:06:02,289 sino porque 1760 01:06:02,289 --> 01:06:05,269 creo que con a feria que tenemos ahora mismo 1761 01:06:05,269 --> 01:06:06,730 no podemos llegar hasta el segundo 1762 01:06:06,730 --> 01:06:08,809 se ha ocurrido 1763 01:06:08,809 --> 01:06:10,449 que no podemos llegar antes 1764 01:06:10,449 --> 01:06:14,880 más preguntas 1765 01:06:14,880 --> 01:06:17,119 hasta el cuarto local 1766 01:06:17,119 --> 01:06:20,909 como que está aprovechado 1767 01:06:20,909 --> 01:06:21,650 a ver si la tenemos 1768 01:06:21,650 --> 01:06:32,659 si el universo está en expansión 1769 01:06:32,659 --> 01:06:33,480 acelerada 1770 01:06:33,480 --> 01:06:36,900 llegará un momento que la velocidad sea tan grande 1771 01:06:36,900 --> 01:06:38,400 como la velocidad de la luz 1772 01:06:38,400 --> 01:06:40,699 que tiene que ver con la aceleración 1773 01:06:40,699 --> 01:06:42,940 Sí, sí, sí, sí, sí 1774 01:06:42,940 --> 01:06:43,920 Muy buena pregunta 1775 01:06:43,920 --> 01:07:04,739 La teoría de Einstein dice que nada puede ir más rápido que la luz 1776 01:07:04,739 --> 01:07:05,440 Eso es 1777 01:07:05,440 --> 01:07:09,139 Las dos cosas son ciertas 1778 01:07:09,139 --> 01:07:10,760 ¿Y por qué son ciertas? 1779 01:07:10,820 --> 01:07:12,960 Porque lo que dice la teoría de Einstein es que 1780 01:07:12,960 --> 01:07:15,239 Nada que viaje en el espacio 1781 01:07:15,239 --> 01:07:16,619 Es decir, si una cosa se desplaza 1782 01:07:16,619 --> 01:07:18,000 En un punto del espacio-tiempo 1783 01:07:18,000 --> 01:07:19,360 A otro punto 1784 01:07:19,360 --> 01:07:21,820 non podes viajar 1785 01:07:21,820 --> 01:07:23,159 na información 1786 01:07:23,159 --> 01:07:28,480 pero é que estas galaxias que se están acelerando 1787 01:07:28,480 --> 01:07:29,940 non están viajando por o espacio 1788 01:07:29,940 --> 01:07:32,420 están metidas en un punto do espacio 1789 01:07:32,420 --> 01:07:34,460 e é o espacio en sí mesmo 1790 01:07:34,460 --> 01:07:35,340 que se está expandindo 1791 01:07:35,340 --> 01:07:37,340 e o espacio en sí mesmo 1792 01:07:37,340 --> 01:07:39,820 sí que pode expandirse 1793 01:07:39,820 --> 01:07:41,380 a unha velocidade máis rápida que a de aquí 1794 01:07:41,380 --> 01:07:44,039 e de iso eu diría que as cosas que están máis alejadas 1795 01:07:44,039 --> 01:07:46,059 están já 1796 01:07:46,059 --> 01:07:47,539 superando esa velocidade 1797 01:07:47,539 --> 01:07:50,219 e esa é a razón por a que 1798 01:07:50,219 --> 01:07:51,659 a luz deses galaxias 1799 01:07:51,659 --> 01:07:52,920 nunca nos podrá llegar 1800 01:07:52,920 --> 01:07:55,059 porque se habrá expandido tan rápido 1801 01:07:55,059 --> 01:07:56,400 se habrá expandido tan rápido 1802 01:07:56,400 --> 01:07:59,679 que a luz nunca le va a dar tiempo a llegar a nosotros 1803 01:07:59,679 --> 01:08:02,059 o hecho de que 1804 01:08:02,059 --> 01:08:03,460 o espacio se expanda 1805 01:08:03,460 --> 01:08:04,460 máis rápido que a luz 1806 01:08:04,460 --> 01:08:09,769 non contraviene a lei de Newton 1807 01:08:09,769 --> 01:08:11,010 e agora, se son espacios 1808 01:08:11,010 --> 01:08:36,050 o que quero dizer 1809 01:08:36,050 --> 01:08:38,729 o que quero dizer é que 1810 01:08:38,729 --> 01:08:43,949 o que te refieres é 1811 01:08:43,949 --> 01:08:45,989 con o hecho de que 1812 01:08:45,989 --> 01:08:47,430 a luz se ha emitido 1813 01:08:47,430 --> 01:08:48,829 hace mucho tiempo 1814 01:08:48,829 --> 01:08:51,949 este fenómeno 1815 01:08:51,949 --> 01:08:53,850 no lo he dicho directamente 1816 01:08:53,850 --> 01:08:55,390 pero la realidad es 1817 01:08:55,390 --> 01:08:57,710 que todas estas galaxias que digo 1818 01:08:57,710 --> 01:08:59,449 estamos observando 1819 01:08:59,449 --> 01:09:01,050 estas supernovas 1820 01:09:01,050 --> 01:09:04,270 estamos observando hasta 10.000 millones de años luz 1821 01:09:04,270 --> 01:09:05,810 10.000 millones de años luz 1822 01:09:05,810 --> 01:09:07,149 es posible 1823 01:09:07,149 --> 01:09:09,529 que esas galaxias como tales 1824 01:09:09,529 --> 01:09:10,329 ya no estén ahí 1825 01:09:10,329 --> 01:09:12,829 a nosotros solo nos llega la información 1826 01:09:12,829 --> 01:09:14,449 de la luz 1827 01:09:14,449 --> 01:09:16,210 de esos objetos 1828 01:09:16,210 --> 01:09:17,670 de cuando se vivió 1829 01:09:17,670 --> 01:09:19,949 pero non dice nada de como están agora mesmo 1830 01:09:19,949 --> 01:09:22,789 o que pregunta o compañero 1831 01:09:22,789 --> 01:09:24,510 é se realmente 1832 01:09:24,510 --> 01:09:27,250 esa luz se vivió hace tanto tempo 1833 01:09:27,250 --> 01:09:28,789 se é posible que esas galaxias 1834 01:09:28,789 --> 01:09:29,810 non estén aí 1835 01:09:29,810 --> 01:09:30,909 e é moi posible 1836 01:09:30,909 --> 01:09:32,449 esa galaxia 1837 01:09:32,449 --> 01:09:36,750 agora seria juntada con outra 1838 01:09:36,750 --> 01:09:38,409 se agora seja unha coisa completamente distinta 1839 01:09:38,409 --> 01:09:39,609 pero como nos vemos 1840 01:09:39,609 --> 01:09:41,029 estamos vendo como unha foto 1841 01:09:41,029 --> 01:09:44,069 estamos vendo como 1842 01:09:44,069 --> 01:10:22,090 de muchas investigaciones 1843 01:10:22,090 --> 01:10:24,029 lo que sabemos es que están hechas de unas partículas 1844 01:10:24,029 --> 01:10:25,130 que no son 1845 01:10:25,130 --> 01:10:27,050 las que hemos encontrado en aceleradores 1846 01:10:27,050 --> 01:10:29,329 o que nos han hecho de algo normal 1847 01:10:29,329 --> 01:10:32,510 entonces 1848 01:10:32,510 --> 01:10:35,789 hay gente que está utilizando el acelerador de partículas 1849 01:10:35,789 --> 01:10:37,609 para crear 1850 01:10:37,609 --> 01:10:40,930 al hacer chocar un protón contra otro 1851 01:10:40,930 --> 01:10:43,170 a muchísima energía, se crea mucha energía 1852 01:10:43,170 --> 01:10:45,310 y esa energía puede producir 1853 01:10:45,310 --> 01:10:46,170 partículas nuevas 1854 01:10:46,170 --> 01:10:53,029 que la masa y la energía son lo mismo 1855 01:10:53,029 --> 01:10:54,189 de una manera 1856 01:10:54,189 --> 01:10:58,460 entonces cuando produces mucha energía en un sitio 1857 01:10:58,460 --> 01:11:01,460 hay cierta probabilidad de generar partículas nuevas 1858 01:11:01,460 --> 01:11:04,909 si conseguimos 1859 01:11:04,909 --> 01:11:06,529 colisionarlas 1860 01:11:06,529 --> 01:11:07,470 a una energía altísima 1861 01:11:07,470 --> 01:11:10,590 a lo mejor algunas de esas conversiones de energía 1862 01:11:10,590 --> 01:11:11,689 se convierten en esta forma 1863 01:11:11,689 --> 01:11:17,619 estamos buscando un material de éxito 1864 01:11:17,619 --> 01:11:22,260 outra maneira é que non nos 1865 01:11:22,260 --> 01:11:24,220 tenen partículas de fiel ou de nada 1866 01:11:24,220 --> 01:11:26,800 e poner basicamente 1867 01:11:26,800 --> 01:11:28,100 unha nevera 1868 01:11:28,100 --> 01:11:31,300 con un gas 1869 01:11:31,300 --> 01:11:32,439 de argón ou neón 1870 01:11:32,439 --> 01:11:34,760 que son gases que tenen unha poca interacción química 1871 01:11:34,760 --> 01:11:37,199 apenas tenen unha reacción química 1872 01:11:37,199 --> 01:11:39,520 e meterlas aí en unha nevera 1873 01:11:39,520 --> 01:11:41,859 e sufar unha serie de detectores 1874 01:11:41,859 --> 01:11:42,420 e esperar 1875 01:11:42,420 --> 01:11:43,760 entón 1876 01:11:43,760 --> 01:11:47,079 se non houbesen unha outra tipo de reacción 1877 01:11:47,079 --> 01:11:51,859 o sea, non hubiese por algo de actividade ou partículas que ven en o espacical, 1878 01:11:52,399 --> 01:11:53,539 aí non pasaría nada, 1879 01:11:54,180 --> 01:11:55,960 excepto cando de vez en cuando 1880 01:11:55,960 --> 01:12:00,260 unha das partículas con unha de las desgradas 1881 01:12:00,260 --> 01:12:01,760 genera unha pequena que te ve. 1882 01:12:02,359 --> 01:12:05,460 Entón, é unha outra maneira que está sendo moi fructífera, 1883 01:12:05,579 --> 01:12:06,979 porque estamos, de unha maneira fructífera, 1884 01:12:07,100 --> 01:12:08,319 non é que está sendo moi expiriada, 1885 01:12:08,439 --> 01:12:09,359 porque é moi fácil, 1886 01:12:09,479 --> 01:12:11,119 porque sabemos que os filhos se detectan de que bien, 1887 01:12:11,840 --> 01:12:13,600 pero de momento non nos encontramos esas partículas. 1888 01:12:13,680 --> 01:12:15,000 Sabemos que están por todas as partes, 1889 01:12:15,859 --> 01:12:17,140 pero todavía non as temos encontradas, 1890 01:12:17,140 --> 01:12:19,000 o cual está a poner un pouco nervioso 1891 01:12:19,000 --> 01:12:21,319 porque se está por todas partes 1892 01:12:21,319 --> 01:12:22,100 como é posible que 1893 01:12:22,100 --> 01:12:25,079 non podamos ver 1894 01:12:25,079 --> 01:12:27,960 e a terapia 1895 01:12:27,960 --> 01:12:28,920 é a través da 1896 01:12:28,920 --> 01:12:31,319 cosmología, como dixo, do estudio 1897 01:12:31,319 --> 01:12:32,899 do universo, pois 1898 01:12:32,899 --> 01:12:34,119 tentar estudiar 1899 01:12:34,119 --> 01:12:37,239 se determinadas partículas 1900 01:12:37,239 --> 01:12:38,619 que nos vienen do universo 1901 01:12:38,619 --> 01:12:39,939 que nos forman rayos cósmicos 1902 01:12:39,939 --> 01:12:41,600 ten un comportamiento especial 1903 01:12:41,600 --> 01:12:44,539 porque se hai máis partículas de unhos tubos que de outros 1904 01:12:44,539 --> 01:12:46,640 iso pode decir que esas partículas 1905 01:12:46,640 --> 01:12:47,840 que non nos esperamos 1906 01:12:47,840 --> 01:12:48,239 vienen 1907 01:12:48,239 --> 01:12:50,319 de partículas 1908 01:12:50,319 --> 01:12:50,939 de materia oscura 1909 01:12:50,939 --> 01:12:51,619 que se han convertido 1910 01:12:51,619 --> 01:12:52,140 en partículas 1911 01:12:52,140 --> 01:12:53,279 que se han convertido 1912 01:12:53,279 --> 01:12:54,039 en partículas 1913 01:12:54,039 --> 01:12:55,140 que se han convertido 1914 01:12:55,140 --> 01:12:56,100 en partículas 1915 01:12:56,100 --> 01:12:56,180 que se han convertido 1916 01:12:56,180 --> 01:12:56,760 Esencialmente 1917 01:12:56,760 --> 01:12:57,119 es ver 1918 01:12:57,119 --> 01:12:58,859 en estos rayos cósmicos 1919 01:12:58,859 --> 01:12:59,699 animalidades 1920 01:12:59,699 --> 01:13:00,500 que se expliquen 1921 01:13:00,500 --> 01:13:02,100 en partículas extrañas 1922 01:13:02,100 --> 01:13:02,439 por ahí 1923 01:13:02,439 --> 01:13:03,220 que se han convertido 1924 01:13:03,220 --> 01:13:04,539 porque en sí 1925 01:13:04,539 --> 01:13:05,420 ni para partículas 1926 01:13:05,420 --> 01:13:05,920 ni para material 1927 01:13:05,920 --> 01:13:07,279 que se han convertido