0 00:00:00,000 --> 00:00:05,000 Muchas gracias. 1 00:00:05,000 --> 00:00:09,000 Bueno, pues para finalizar esta parte de inauguración institucional 2 00:00:09,000 --> 00:00:11,000 tiene la palabra el rector de la Universidad de Nebrija, 3 00:00:11,000 --> 00:00:13,000 don José Muñiz Fernández. 4 00:00:31,000 --> 00:00:34,000 Buenas tardes. 5 00:00:34,000 --> 00:00:42,000 Muitas gracias por invitarme a participar en este Congreso. 6 00:00:42,000 --> 00:00:46,000 Sempre pasaba Camino da Autónoma e veía este sitio, 7 00:00:46,000 --> 00:00:51,000 pero nunca había entrado e estoy verdaderamente impresionado 8 00:00:51,000 --> 00:00:54,000 por o tamanho e por as cosas que hay aquí. 9 00:00:54,000 --> 00:01:01,000 Bueno, yo lo primero es dar la enhorabuena a la Comunidad de Madrid 10 00:01:01,000 --> 00:01:05,000 e ao Instituto Madrileño de Innovación Educativa 11 00:01:05,000 --> 00:01:09,000 por organizar este evento, porque es una excelente idea. 12 00:01:09,000 --> 00:01:13,000 E, desde luego, dar la sincera enhorabuena a los organizadores 13 00:01:13,000 --> 00:01:17,000 que han logrado en poco tiempo poner esto a funcionar. 14 00:01:17,000 --> 00:01:19,000 Así que mi más sincera enhorabuena. 15 00:01:19,000 --> 00:01:21,000 Es un programa sumamente atractivo. 16 00:01:21,000 --> 00:01:24,000 A uno, como profesor, le apetece, prácticamente, 17 00:01:24,000 --> 00:01:27,000 matricularse en cada cosa. 18 00:01:27,000 --> 00:01:30,000 Así que espero que aprendáis muchísimo 19 00:01:30,000 --> 00:01:33,000 e que disfrutéis con ello. 20 00:01:33,000 --> 00:01:35,000 Como sabéis, mellor que yo, 21 00:01:35,000 --> 00:01:37,000 nada se aprende se no se disfruta. 22 00:01:37,000 --> 00:01:39,000 O aparato cognitivo non funciona 23 00:01:39,000 --> 00:01:41,000 sen o aceite das emocións, 24 00:01:41,000 --> 00:01:45,000 seno se gripa en términos automovilísticos. 25 00:01:46,000 --> 00:01:50,000 Bueno, tamén gracias por invitar a Nebrija, 26 00:01:50,000 --> 00:01:52,000 a nosa universidade. 27 00:01:52,000 --> 00:01:55,000 Somos uns fans da tecnologia. 28 00:01:55,000 --> 00:01:58,000 E non por ser modernos, 29 00:01:58,000 --> 00:02:01,000 seno porque entendemos filosóficamente 30 00:02:01,000 --> 00:02:05,000 que os humanos o son junto con a tecnologia. 31 00:02:05,000 --> 00:02:08,000 É de sempre, non é desde agora. 32 00:02:08,000 --> 00:02:11,000 E así que le damos unha grandísima prioridade. 33 00:02:11,000 --> 00:02:13,000 Nós temos uns 14.000 estudiantes 34 00:02:13,000 --> 00:02:18,000 e máis da metade funcionan on-line. 35 00:02:18,000 --> 00:02:20,000 Digo on-line por resumir. 36 00:02:20,000 --> 00:02:22,000 Non existe o on-line e o presencial. 37 00:02:22,000 --> 00:02:24,000 Já estamos ante algo borroso, 38 00:02:24,000 --> 00:02:28,000 no qual aprovechamos o mellor de unho e de outro. 39 00:02:28,000 --> 00:02:31,000 Desa dicotomía, va desmanecéndose 40 00:02:31,000 --> 00:02:33,000 e va desaparecendo cada vez máis. 41 00:02:33,000 --> 00:02:37,000 É que aprovechar as ventajas de unho e de outro. 42 00:02:37,000 --> 00:02:40,000 E, nese sentido, temos moita experiencia. 43 00:02:40,000 --> 00:02:41,000 É Cristina Villalonga, 44 00:02:41,000 --> 00:02:45,000 que é a nosa directora de Educación Tecnológica. 45 00:02:45,000 --> 00:02:47,000 Espero que disfrutéis dela. 46 00:02:47,000 --> 00:02:51,000 Té toda a información sobre iso que podo dar. 47 00:02:51,000 --> 00:02:55,000 Aprovecho para fazer unha cuña de marketing. 48 00:02:55,000 --> 00:02:57,000 Como este ano estamos celebrando 49 00:02:57,000 --> 00:03:01,000 o quinto centenario da morte de Nebrija, 50 00:03:01,000 --> 00:03:04,000 de Elia Antonio de Nebrija, 51 00:03:04,000 --> 00:03:05,000 temos feito moitos actos, 52 00:03:05,000 --> 00:03:07,000 pero vos aconsejo ver, 53 00:03:07,000 --> 00:03:09,000 e veréis por que o digo, 54 00:03:09,000 --> 00:03:11,000 a exposición que tenemos na Biblioteca Nacional 55 00:03:11,000 --> 00:03:13,000 e a parte dos documentos, 56 00:03:13,000 --> 00:03:15,000 a primeira gramática, etc. 57 00:03:15,000 --> 00:03:18,000 Allí podréis observar 58 00:03:18,000 --> 00:03:20,000 unha parte tamén é feita en Metaverso, 59 00:03:20,000 --> 00:03:23,000 onde se pode ver a Nebrija conversando 60 00:03:23,000 --> 00:03:26,000 con a Reina Isabel e con Cristóbal Colón. 61 00:03:26,000 --> 00:03:28,000 É que aplicamos e esperamos tamén 62 00:03:28,000 --> 00:03:30,000 de esa maneira atraer a xente máis joven 63 00:03:30,000 --> 00:03:31,000 á exposición, 64 00:03:31,000 --> 00:03:35,000 que non só estén interesados en incunables, etc. 65 00:03:35,000 --> 00:03:38,000 Bueno, que podo dicir aquí 66 00:03:38,000 --> 00:03:40,000 despois das palabras que he ouído 67 00:03:40,000 --> 00:03:41,000 e do que está dicendo? 68 00:03:41,000 --> 00:03:43,000 Moito pouco. 69 00:03:43,000 --> 00:03:46,000 Vamos a ver, intelectualmente, 70 00:03:46,000 --> 00:03:49,000 a conexión entre a tecnologia e o humano 71 00:03:49,000 --> 00:03:51,000 é unha obviedade. 72 00:03:51,000 --> 00:03:53,000 Os humanos, lomos sapiens, 73 00:03:53,000 --> 00:03:55,000 llevan o circuito uns 200.000 anos 74 00:03:55,000 --> 00:03:58,000 e non se entende sense a tecnologia. 75 00:03:58,000 --> 00:04:00,000 Os antropólogos, Leslie White, por exemplo, 76 00:04:00,000 --> 00:04:01,000 entre outros, 77 00:04:01,000 --> 00:04:03,000 já dixeron nos anos 40, 78 00:04:03,000 --> 00:04:06,000 que a cultura é a variável dependente 79 00:04:06,000 --> 00:04:08,000 e a tecnologia a independente. 80 00:04:08,000 --> 00:04:10,000 Non existe o homen sem tecnologia. 81 00:04:10,000 --> 00:04:12,000 Cando digo homen, obviamente, 82 00:04:12,000 --> 00:04:13,000 me refiro á moza. 83 00:04:13,000 --> 00:04:15,000 E a historia da humanidade 84 00:04:15,000 --> 00:04:18,000 é unha historia dos avances tecnológicos. 85 00:04:18,000 --> 00:04:21,000 O imagináis o avance que supuso unha vasija? 86 00:04:21,000 --> 00:04:24,000 Poder alejarte da fonte. 87 00:04:24,000 --> 00:04:26,000 O avance que supuso, 88 00:04:26,000 --> 00:04:27,000 por tanto, 89 00:04:27,000 --> 00:04:29,000 já non digo a escritura, 90 00:04:29,000 --> 00:04:30,000 já non digo a roda, 91 00:04:30,000 --> 00:04:31,000 o fogo, 92 00:04:31,000 --> 00:04:32,000 por suposto, 93 00:04:32,000 --> 00:04:33,000 o tecido. 94 00:04:33,000 --> 00:04:35,000 Milas de avances. 95 00:04:35,000 --> 00:04:36,000 O ojal, 96 00:04:37,000 --> 00:04:39,000 a aguja. 97 00:04:39,000 --> 00:04:42,000 Citaría milas de tecnologías. 98 00:04:42,000 --> 00:04:43,000 Entón, a pergunta, 99 00:04:43,000 --> 00:04:44,000 desde o ponto de vista 100 00:04:44,000 --> 00:04:46,000 así un pouco filosófico, é 101 00:04:46,000 --> 00:04:47,000 e que pasa? 102 00:04:47,000 --> 00:04:48,000 Que a tecnologia, 103 00:04:48,000 --> 00:04:49,000 as novas tecnologías, 104 00:04:49,000 --> 00:04:51,000 habéis citado a dígital, 105 00:04:51,000 --> 00:04:53,000 poderíamos citar nanotecnología, 106 00:04:53,000 --> 00:04:55,000 blockchains, 107 00:04:55,000 --> 00:04:57,000 computación cuántica, 108 00:04:57,000 --> 00:04:58,000 muitas outras. 109 00:04:58,000 --> 00:04:59,000 O que é? 110 00:04:59,000 --> 00:05:01,000 Añaden algo diferencial 111 00:05:01,000 --> 00:05:02,000 a lo que já sabemos. 112 00:05:02,000 --> 00:05:03,000 Até agora, os humanos 113 00:05:03,000 --> 00:05:05,000 sempre nos hemos beneficiado 114 00:05:05,000 --> 00:05:06,000 da psicología, 115 00:05:06,000 --> 00:05:07,000 desculpe, da tecnología, 116 00:05:07,000 --> 00:05:08,000 e nos hemos cambiado. 117 00:05:08,000 --> 00:05:10,000 Non somos os mesmos. 118 00:05:10,000 --> 00:05:11,000 Así de simple. 119 00:05:11,000 --> 00:05:12,000 Entón, a reflexión é 120 00:05:12,000 --> 00:05:13,000 e que? 121 00:05:13,000 --> 00:05:14,000 Que té o digital 122 00:05:14,000 --> 00:05:15,000 que non tivesse 123 00:05:15,000 --> 00:05:16,000 que non tivesse 124 00:05:16,000 --> 00:05:17,000 o fogo, 125 00:05:17,000 --> 00:05:20,000 as outras revoluciones tecnológicas que habido? 126 00:05:20,000 --> 00:05:23,000 É un tema para fazer un ensayo moi bonito, 127 00:05:23,000 --> 00:05:26,000 que se pode proponer aos estudiantes. 128 00:05:26,000 --> 00:05:28,000 Eu diría 129 00:05:28,000 --> 00:05:31,000 que seria a unipresencia, 130 00:05:31,000 --> 00:05:33,000 a universalidade 131 00:05:33,000 --> 00:05:34,000 e a rapidez. 132 00:05:34,000 --> 00:05:35,000 Pero nada máis, 133 00:05:35,000 --> 00:05:36,000 esencialmente, 134 00:05:36,000 --> 00:05:37,000 conceptualmente, 135 00:05:37,000 --> 00:05:38,000 intelectualmente, 136 00:05:38,000 --> 00:05:39,000 nada máis. 137 00:05:39,000 --> 00:05:40,000 E, bueno, 138 00:05:40,000 --> 00:05:41,000 a ver se esas características 139 00:05:41,000 --> 00:05:43,000 introducen algo diferencial, non? 140 00:05:43,000 --> 00:05:45,000 Diso se pode estudiar. 141 00:05:45,000 --> 00:05:47,000 Eu, o primeiro que diría é 142 00:05:47,000 --> 00:05:49,000 sem medo. 143 00:05:49,000 --> 00:05:51,000 Somos humanos 144 00:05:51,000 --> 00:05:53,000 porque hemos sabido manejar a tecnologia. 145 00:05:53,000 --> 00:05:54,000 Nos chega unha nova, 146 00:05:54,000 --> 00:05:56,000 ningún problema. 147 00:05:56,000 --> 00:05:57,000 Hay que domarla, 148 00:05:57,000 --> 00:05:58,000 hay que ajustarla, 149 00:05:58,000 --> 00:05:59,000 como já se ha dito aquí. 150 00:05:59,000 --> 00:06:01,000 Hay que revertirla 151 00:06:01,000 --> 00:06:03,000 en nuestro favor. 152 00:06:03,000 --> 00:06:05,000 Esta, o que pasa é que é un pouco 153 00:06:05,000 --> 00:06:07,000 complicada, non? 154 00:06:07,000 --> 00:06:09,000 Pero os nosos grandes filósofos 155 00:06:09,000 --> 00:06:10,000 ten un libro precioso, 156 00:06:10,000 --> 00:06:12,000 Julián Marías, 157 00:06:12,000 --> 00:06:13,000 en 1985, 158 00:06:13,000 --> 00:06:16,000 Cara y cruz de la electrónica. 159 00:06:16,000 --> 00:06:18,000 Entón se chamaba así, 160 00:06:18,000 --> 00:06:19,000 é do año 85. 161 00:06:19,000 --> 00:06:20,000 Fijaos, non había visto. 162 00:06:20,000 --> 00:06:22,000 E ten unhas reflexiones preciosas 163 00:06:22,000 --> 00:06:23,000 sobre 164 00:06:23,000 --> 00:06:25,000 o que é a cara y cruz 165 00:06:25,000 --> 00:06:27,000 da tecnologia, 166 00:06:27,000 --> 00:06:29,000 en general, non? 167 00:06:29,000 --> 00:06:31,000 O que pasa é que agora 168 00:06:31,000 --> 00:06:33,000 o silicio vem con forza. 169 00:06:33,000 --> 00:06:34,000 Nós, 170 00:06:34,000 --> 00:06:36,000 modestos carbono e agua, 171 00:06:36,000 --> 00:06:38,000 nos vemos agora 172 00:06:38,000 --> 00:06:40,000 competindo con o silicio. 173 00:06:40,000 --> 00:06:42,000 Primeiro que hay que hacer é reconocer a guerra. 174 00:06:42,000 --> 00:06:44,000 E é un enemigo 175 00:06:44,000 --> 00:06:45,000 difícil de batir. 176 00:06:45,000 --> 00:06:47,000 Claramente, o silicio 177 00:06:47,000 --> 00:06:49,000 é rápido, 178 00:06:49,000 --> 00:06:51,000 procesa con muchísima rapidez, 179 00:06:51,000 --> 00:06:53,000 pero ten unha desventaja 180 00:06:53,000 --> 00:06:54,000 grandísima. 181 00:06:54,000 --> 00:06:56,000 Por agora, 182 00:06:56,000 --> 00:06:57,000 non llora, 183 00:06:57,000 --> 00:06:58,000 non sente, 184 00:06:58,000 --> 00:06:59,000 non ríe. 185 00:06:59,000 --> 00:07:00,000 Cuidado. 186 00:07:00,000 --> 00:07:01,000 Iso é moi humano. 187 00:07:01,000 --> 00:07:03,000 Aí sacamos muchísima 188 00:07:03,000 --> 00:07:04,000 ventaja. 189 00:07:04,000 --> 00:07:05,000 Os algoritmos 190 00:07:05,000 --> 00:07:06,000 aún non lloran. 191 00:07:06,000 --> 00:07:07,000 Cuidao cando lloren. 192 00:07:07,000 --> 00:07:09,000 Cuidao cando se rían. 193 00:07:09,000 --> 00:07:10,000 Aí empezará a coisa a peligrar. 194 00:07:10,000 --> 00:07:11,000 Por agora non hai peligro. 195 00:07:11,000 --> 00:07:13,000 Están todavía 196 00:07:13,000 --> 00:07:15,000 moi atrasados, evidentemente, non? 197 00:07:15,000 --> 00:07:16,000 Esa é a clave. 198 00:07:16,000 --> 00:07:17,000 Mira por onde 199 00:07:17,000 --> 00:07:19,000 o máis básico do humano 200 00:07:19,000 --> 00:07:21,000 é o que nos salvará. 201 00:07:21,000 --> 00:07:23,000 Non nos salvará 202 00:07:23,000 --> 00:07:24,000 a rapidez do cálculo. 203 00:07:24,000 --> 00:07:25,000 Nos salvarán 204 00:07:25,000 --> 00:07:26,000 as emocións, 205 00:07:26,000 --> 00:07:27,000 os sentimientos, 206 00:07:27,000 --> 00:07:28,000 os instintos. 207 00:07:28,000 --> 00:07:29,000 Já digo, 208 00:07:29,000 --> 00:07:30,000 o humanismo. 209 00:07:30,000 --> 00:07:31,000 Iso nos salvará. 210 00:07:31,000 --> 00:07:33,000 E por aí, por esa beta, 211 00:07:33,000 --> 00:07:35,000 non nos equivoquemos, non? 212 00:07:35,000 --> 00:07:36,000 Marco Aurelio, 213 00:07:36,000 --> 00:07:37,000 que era un sábio, 214 00:07:37,000 --> 00:07:39,000 e cando peleaba 215 00:07:39,000 --> 00:07:40,000 contra os bárbaros 216 00:07:40,000 --> 00:07:41,000 aí ao lado do ring, 217 00:07:41,000 --> 00:07:43,000 e escribía as súas famosas memórias, 218 00:07:43,000 --> 00:07:45,000 que hoxe son bestseller, 219 00:07:45,000 --> 00:07:46,000 já dizia 220 00:07:46,000 --> 00:07:47,000 a primeira maneira 221 00:07:47,000 --> 00:07:48,000 de vencerlos 222 00:07:48,000 --> 00:07:50,000 é non parecerse a eles. 223 00:07:50,000 --> 00:07:52,000 Se refería aos bárbaros. 224 00:07:52,000 --> 00:07:54,000 Eu os digo do silicio. 225 00:07:54,000 --> 00:07:55,000 A primeira maneira de vencerlo 226 00:07:55,000 --> 00:07:57,000 é non parecerse a eles. 227 00:07:57,000 --> 00:07:59,000 Iso é moi importante. 228 00:07:59,000 --> 00:08:01,000 Está cheio de livros 229 00:08:01,000 --> 00:08:03,000 sobre a hipótese 230 00:08:03,000 --> 00:08:04,000 da singularidade. 231 00:08:04,000 --> 00:08:06,000 Chegaremos a fundirmos 232 00:08:06,000 --> 00:08:07,000 o silicio e o carbono 233 00:08:07,000 --> 00:08:08,000 en uno diferente? 234 00:08:08,000 --> 00:08:09,000 Non o sei. 235 00:08:09,000 --> 00:08:10,000 Nadie o sabe. 236 00:08:10,000 --> 00:08:11,000 Hai apóstoles 237 00:08:11,000 --> 00:08:12,000 da singularidade. 238 00:08:12,000 --> 00:08:14,000 Seremos o último sapiens? 239 00:08:14,000 --> 00:08:16,000 Já hai livros sobre... 240 00:08:16,000 --> 00:08:17,000 Somos o último sapiens 241 00:08:17,000 --> 00:08:19,000 tal como o conhecemos. 242 00:08:19,000 --> 00:08:21,000 Pois non o sei. 243 00:08:21,000 --> 00:08:22,000 O que si sei é que 244 00:08:22,000 --> 00:08:23,000 os nosos estudiantes, 245 00:08:23,000 --> 00:08:24,000 os vosos, 246 00:08:24,000 --> 00:08:25,000 que son a generación alfa, 247 00:08:25,000 --> 00:08:26,000 já non son milenias, 248 00:08:26,000 --> 00:08:28,000 já non son generación zeta, 249 00:08:28,000 --> 00:08:30,000 son a chamada generación alfa, 250 00:08:30,000 --> 00:08:33,000 nascidos depois de 2010. 251 00:08:33,000 --> 00:08:36,000 Sí que son raros já. 252 00:08:39,000 --> 00:08:41,000 Non saben o que é o FAS, 253 00:08:41,000 --> 00:08:42,000 non falam por teléfono, 254 00:08:42,000 --> 00:08:44,000 non ven a tele, 255 00:08:45,000 --> 00:08:47,000 todo o que está en unha página web 256 00:08:47,000 --> 00:08:48,000 non existe, 257 00:08:48,000 --> 00:08:50,000 son un pouco 258 00:08:50,000 --> 00:08:52,000 fonosapiens realmente. 259 00:08:52,000 --> 00:08:53,000 Estas novas 260 00:08:53,000 --> 00:08:55,000 já están montando a fonosapias. 261 00:08:55,000 --> 00:08:56,000 Son, 262 00:08:56,000 --> 00:08:58,000 por utilizar a terminologia famosa 263 00:08:58,000 --> 00:09:01,000 do gran psicólogo Marino Pérez, 264 00:09:01,000 --> 00:09:04,000 son individuos flotantes. 265 00:09:04,000 --> 00:09:05,000 Bueno, 266 00:09:05,000 --> 00:09:09,000 és a que tenéis que enseñar, 267 00:09:09,000 --> 00:09:11,000 a que estamos enseñando. 268 00:09:11,000 --> 00:09:13,000 Non caigáis 269 00:09:14,000 --> 00:09:17,000 en a banalidade 270 00:09:17,000 --> 00:09:20,000 de poner mala cara, 271 00:09:20,000 --> 00:09:22,000 de quejarse deles. 272 00:09:22,000 --> 00:09:24,000 Isto é un clásico dos profesores. 273 00:09:24,000 --> 00:09:25,000 Non os imagineis 274 00:09:25,000 --> 00:09:26,000 Platón e Aristóteles 275 00:09:26,000 --> 00:09:28,000 se quejaban da juventude de medo. 276 00:09:28,000 --> 00:09:29,000 Non saben nada, 277 00:09:29,000 --> 00:09:30,000 non se enteran, 278 00:09:30,000 --> 00:09:32,000 non facemos carreira deles. 279 00:09:32,000 --> 00:09:33,000 Non caigáis. 280 00:09:33,000 --> 00:09:34,000 Isto é antiestético, 281 00:09:34,000 --> 00:09:35,000 sobre todo. 282 00:09:35,000 --> 00:09:37,000 Lo tenemos proibido. 283 00:09:37,000 --> 00:09:38,000 É o que hai. 284 00:09:38,000 --> 00:09:40,000 E non hai ningún problema. 285 00:09:40,000 --> 00:09:42,000 Non son peores ni mellores, 286 00:09:42,000 --> 00:09:43,000 non son distintos. 287 00:09:43,000 --> 00:09:44,000 Esta é a clave do assunto. 288 00:09:44,000 --> 00:09:45,000 Hai que atacarlo con optimismo 289 00:09:45,000 --> 00:09:46,000 e con ganas. 290 00:09:46,000 --> 00:09:48,000 Ten sus vantajas. 291 00:09:48,000 --> 00:09:50,000 Isto de que non se sienten en el salón 292 00:09:50,000 --> 00:09:51,000 a ver la tele, 293 00:09:51,000 --> 00:09:52,000 este tipo de cosas, 294 00:09:52,000 --> 00:09:54,000 hai que asumirlas rapidamente. 295 00:09:54,000 --> 00:09:55,000 Así que, 296 00:09:55,000 --> 00:09:56,000 sin problema. 297 00:09:56,000 --> 00:09:57,000 Todo o mundo, 298 00:09:57,000 --> 00:09:59,000 un fantasma recorre o mundo, 299 00:09:59,000 --> 00:10:00,000 non? 300 00:10:00,000 --> 00:10:01,000 Por, 301 00:10:01,000 --> 00:10:02,000 por, 302 00:10:02,000 --> 00:10:03,000 digamos, 303 00:10:03,000 --> 00:10:05,000 parafrasear al clásico. 304 00:10:05,000 --> 00:10:06,000 Agora, 305 00:10:06,000 --> 00:10:07,000 me imagino 306 00:10:07,000 --> 00:10:08,000 que habréis hablado aquí 307 00:10:08,000 --> 00:10:09,000 continuamente 308 00:10:09,000 --> 00:10:11,000 del chat GPT, 309 00:10:12,000 --> 00:10:13,000 Bueno, 310 00:10:13,000 --> 00:10:14,000 cando eu estaba pensando 311 00:10:14,000 --> 00:10:15,000 o que vos dizer, 312 00:10:15,000 --> 00:10:16,000 digo, 313 00:10:16,000 --> 00:10:17,000 oi, 314 00:10:17,000 --> 00:10:18,000 vou perguntarle a este hombre 315 00:10:18,000 --> 00:10:19,000 ou mulher, 316 00:10:19,000 --> 00:10:20,000 non sei o que é, 317 00:10:21,000 --> 00:10:22,000 que me diga 318 00:10:22,000 --> 00:10:23,000 como pensa 319 00:10:23,000 --> 00:10:24,000 o chat GPT-3 320 00:10:25,000 --> 00:10:26,000 acerca de 321 00:10:26,000 --> 00:10:27,000 novas tecnologías 322 00:10:27,000 --> 00:10:28,000 e educación. 323 00:10:29,000 --> 00:10:30,000 Bueno, 324 00:10:30,000 --> 00:10:32,000 cito textualmente 325 00:10:32,000 --> 00:10:34,000 o que me contestou, 326 00:10:34,000 --> 00:10:36,000 nada más meter en la cuadrícula 327 00:10:36,000 --> 00:10:37,000 a pregunta. 328 00:10:37,000 --> 00:10:39,000 Non reflexionou nada. 329 00:10:39,000 --> 00:10:40,000 Iba contestando 330 00:10:40,000 --> 00:10:41,000 automáticamente 331 00:10:41,000 --> 00:10:43,000 tras fazer a pergunta. 332 00:10:44,000 --> 00:10:45,000 Non, 333 00:10:45,000 --> 00:10:46,000 non os vou ler entero 334 00:10:46,000 --> 00:10:47,000 para non desanimaros. 335 00:10:47,000 --> 00:10:48,000 Pero, 336 00:10:48,000 --> 00:10:49,000 empeza así. 337 00:10:49,000 --> 00:10:50,000 As novas tecnologías 338 00:10:50,000 --> 00:10:51,000 han transformado 339 00:10:51,000 --> 00:10:52,000 a educación 340 00:10:52,000 --> 00:10:53,000 de moitas maneiras 341 00:10:53,000 --> 00:10:54,000 nos últimos anos. 342 00:10:54,000 --> 00:10:55,000 Algunos exemplos 343 00:10:55,000 --> 00:10:56,000 incluyen 344 00:10:56,000 --> 00:10:57,000 acceso a información. 345 00:10:57,000 --> 00:10:58,000 As novas tecnologías 346 00:10:58,000 --> 00:10:59,000 han feito posible 347 00:10:59,000 --> 00:11:00,000 que os estudiantes 348 00:11:00,000 --> 00:11:01,000 accedan 349 00:11:01,000 --> 00:11:02,000 a unha cantidad 350 00:11:02,000 --> 00:11:03,000 casi infinita de información 351 00:11:03,000 --> 00:11:04,000 através de internet, 352 00:11:04,000 --> 00:11:05,000 o que les permite 353 00:11:05,000 --> 00:11:06,000 aprender sobre 354 00:11:06,000 --> 00:11:07,000 unha amplia variedade 355 00:11:07,000 --> 00:11:08,000 de temas 356 00:11:08,000 --> 00:11:09,000 e acceder a recursos 357 00:11:09,000 --> 00:11:10,000 educativos 358 00:11:10,000 --> 00:11:11,000 de alta calidad 359 00:11:11,000 --> 00:11:12,000 desde cualquier lugar. 360 00:11:12,000 --> 00:11:13,000 Dos, 361 00:11:13,000 --> 00:11:14,000 aprendizaje en línea. 362 00:11:14,000 --> 00:11:15,000 As novas tecnologías 363 00:11:15,000 --> 00:11:16,000 tamén 364 00:11:16,000 --> 00:11:17,000 han hecho posible 365 00:11:17,000 --> 00:11:18,000 que os estudiantes 366 00:11:18,000 --> 00:11:19,000 tomen cursos en línea, 367 00:11:19,000 --> 00:11:20,000 lo que les brinda 368 00:11:20,000 --> 00:11:21,000 a flexibilidad 369 00:11:21,000 --> 00:11:22,000 de aprender 370 00:11:22,000 --> 00:11:23,000 a sú propio ritmo 371 00:11:23,000 --> 00:11:24,000 e desde cualquier lugar. 372 00:11:24,000 --> 00:11:25,000 Además, 373 00:11:25,000 --> 00:11:26,000 os cursos en línea 374 00:11:26,000 --> 00:11:27,000 poden ser máis económicos 375 00:11:27,000 --> 00:11:29,000 que os cursos presenciales. 376 00:11:29,000 --> 00:11:30,000 Salto unos párrafos 377 00:11:30,000 --> 00:11:31,000 e dice, 378 00:11:31,000 --> 00:11:33,000 en resumen, 379 00:11:33,000 --> 00:11:34,000 as novas tecnologías 380 00:11:34,000 --> 00:11:35,000 han transformado 381 00:11:35,000 --> 00:11:36,000 a educación 382 00:11:36,000 --> 00:11:37,000 de moitas maneiras, 383 00:11:37,000 --> 00:11:38,000 permitindo 384 00:11:38,000 --> 00:11:39,000 que os estudiantes 385 00:11:39,000 --> 00:11:40,000 accedan 386 00:11:40,000 --> 00:11:41,000 a información 387 00:11:41,000 --> 00:11:42,000 e recursos educativos 388 00:11:42,000 --> 00:11:43,000 desde cualquier lugar, 389 00:11:43,000 --> 00:11:44,000 aprendan 390 00:11:44,000 --> 00:11:45,000 a sú propio ritmo, 391 00:11:45,000 --> 00:11:46,000 colaboren 392 00:11:46,000 --> 00:11:47,000 en proyectos 393 00:11:47,000 --> 00:11:48,000 e tareas escolares 394 00:11:48,000 --> 00:11:49,000 e reciban 395 00:11:49,000 --> 00:11:50,000 retroalimentación 396 00:11:50,000 --> 00:11:51,000 en tempo real. 397 00:11:51,000 --> 00:11:52,000 Ojito, 398 00:11:52,000 --> 00:11:53,000 esto está 399 00:11:53,000 --> 00:11:54,000 por encima 400 00:11:54,000 --> 00:11:55,000 de la media. 401 00:11:55,000 --> 00:11:56,000 E isto 402 00:11:56,000 --> 00:11:57,000 é o que hai, 403 00:11:57,000 --> 00:11:58,000 e xa está aí. 404 00:11:58,000 --> 00:11:59,000 E que vamos 405 00:11:59,000 --> 00:12:00,000 facer? 406 00:12:00,000 --> 00:12:01,000 Poner portas 407 00:12:01,000 --> 00:12:02,000 al campo? 408 00:12:02,000 --> 00:12:03,000 Sabéis de sobra 409 00:12:03,000 --> 00:12:04,000 que en moitas 410 00:12:04,000 --> 00:12:05,000 universidades 411 00:12:05,000 --> 00:12:06,000 e colegios 412 00:12:06,000 --> 00:12:07,000 o están prohibindo 413 00:12:07,000 --> 00:12:08,000 e demas, 414 00:12:08,000 --> 00:12:09,000 é esa a estrategia? 415 00:12:09,000 --> 00:12:10,000 Non, 416 00:12:10,000 --> 00:12:11,000 non hay que huir, 417 00:12:11,000 --> 00:12:12,000 hay que enfrentarse. 418 00:12:12,000 --> 00:12:15,000 A Inteligencia Artificial 419 00:12:15,000 --> 00:12:16,000 nunca había dado 420 00:12:16,000 --> 00:12:17,000 un passo tan potente 421 00:12:17,000 --> 00:12:18,000 para codificar 422 00:12:18,000 --> 00:12:19,000 desta maneira 423 00:12:19,000 --> 00:12:20,000 o lenguaje natural. 424 00:12:20,000 --> 00:12:22,000 E isto que é en español? 425 00:12:22,000 --> 00:12:23,000 O pedís 426 00:12:23,000 --> 00:12:24,000 en cualquier idioma, 427 00:12:24,000 --> 00:12:25,000 por suposto, 428 00:12:25,000 --> 00:12:26,000 pero en inglés 429 00:12:26,000 --> 00:12:27,000 é incluso máis perfecto. 430 00:12:27,000 --> 00:12:28,000 Ni unha falta de ortografía, 431 00:12:28,000 --> 00:12:29,000 ni un acento mal puesto, 432 00:12:29,000 --> 00:12:31,000 ni unha coma mal colocada, 433 00:12:31,000 --> 00:12:33,000 é un pouco impresionante. 434 00:12:33,000 --> 00:12:34,000 Bueno, 435 00:12:34,000 --> 00:12:35,000 pois xa está aí. 436 00:12:35,000 --> 00:12:36,000 De momento é gratis, 437 00:12:36,000 --> 00:12:37,000 pero que pronto 438 00:12:37,000 --> 00:12:38,000 lo pondrán para VAR, 439 00:12:38,000 --> 00:12:39,000 me imagino. 440 00:12:39,000 --> 00:12:40,000 Que pasa? 441 00:12:40,000 --> 00:12:42,000 Este tipo de cuestiones 442 00:12:42,000 --> 00:12:44,000 plantea serios problemas, 443 00:12:44,000 --> 00:12:45,000 como podéis imaginaros, 444 00:12:45,000 --> 00:12:47,000 en evaluación, 445 00:12:47,000 --> 00:12:49,000 en enseñanza, 446 00:12:49,000 --> 00:12:50,000 etc. 447 00:12:50,000 --> 00:12:51,000 Por tanto, 448 00:12:51,000 --> 00:12:52,000 a tecnologia 449 00:12:52,000 --> 00:12:54,000 hay que enfrentarse a ela 450 00:12:54,000 --> 00:12:57,000 sen ningún temor. 451 00:12:57,000 --> 00:12:58,000 De momento, 452 00:12:58,000 --> 00:12:59,000 desde un punto de vista 453 00:12:59,000 --> 00:13:00,000 académico e científico, 454 00:13:00,000 --> 00:13:01,000 este algoritmo, 455 00:13:01,000 --> 00:13:02,000 este programa, 456 00:13:02,000 --> 00:13:03,000 en definitiva, 457 00:13:03,000 --> 00:13:05,000 é malillo 458 00:13:05,000 --> 00:13:07,000 porque non tem acesso 459 00:13:07,000 --> 00:13:10,000 aos conhecimentos científicos 460 00:13:10,000 --> 00:13:13,000 que están, obviamente, 461 00:13:13,000 --> 00:13:15,000 subjetos ao copyright. 462 00:13:15,000 --> 00:13:16,000 As revistas científicas, 463 00:13:16,000 --> 00:13:17,000 máis do 90% 464 00:13:17,000 --> 00:13:18,000 son cerradas, 465 00:13:18,000 --> 00:13:20,000 non son de acceso libre 466 00:13:20,000 --> 00:13:21,000 na Internet. 467 00:13:21,000 --> 00:13:22,000 A xente cree que na Internet 468 00:13:22,000 --> 00:13:23,000 hai moitas cosas de acceso libre. 469 00:13:23,000 --> 00:13:24,000 Os científicos 470 00:13:24,000 --> 00:13:26,000 apenas consultan a Internet, 471 00:13:26,000 --> 00:13:28,000 porque as suas fontes originales 472 00:13:28,000 --> 00:13:29,000 non están na Internet. 473 00:13:29,000 --> 00:13:30,000 Están en revistas 474 00:13:30,000 --> 00:13:31,000 que están codificadas. 475 00:13:31,000 --> 00:13:32,000 Este programa 476 00:13:32,000 --> 00:13:33,000 non tem acesso a eles, 477 00:13:33,000 --> 00:13:35,000 pero a amenaza 478 00:13:35,000 --> 00:13:38,000 vem por a computación cuántica. 479 00:13:38,000 --> 00:13:40,000 Cando a computación cuántica 480 00:13:40,000 --> 00:13:42,000 pegue un pequeno avance, 481 00:13:42,000 --> 00:13:44,000 destruirá de un plumazo radical 482 00:13:44,000 --> 00:13:45,000 todos os sistemas 483 00:13:45,000 --> 00:13:46,000 de encriptación 484 00:13:46,000 --> 00:13:48,000 e de protección que temos. 485 00:13:48,000 --> 00:13:50,000 Todo quedará transparente. 486 00:13:50,000 --> 00:13:51,000 Iso sí que vai ser 487 00:13:51,000 --> 00:13:52,000 unha verdadeira revolución. 488 00:13:52,000 --> 00:13:54,000 E hai avances moi potentes. 489 00:13:54,000 --> 00:13:56,000 E entón sí que podrá utilizar 490 00:13:56,000 --> 00:13:58,000 os conhecimentos científicos. 491 00:13:58,000 --> 00:13:59,000 Son todos problemas 492 00:13:59,000 --> 00:14:00,000 sumamente interesantes 493 00:14:00,000 --> 00:14:01,000 desde o punto de vista general. 494 00:14:01,000 --> 00:14:02,000 Non entro aquí 495 00:14:02,000 --> 00:14:03,000 en cuestións específicas 496 00:14:03,000 --> 00:14:04,000 delas que habéis tratado, 497 00:14:04,000 --> 00:14:06,000 del aula e demás. 498 00:14:06,000 --> 00:14:07,000 Entón, 499 00:14:07,000 --> 00:14:09,000 ante esta situación, 500 00:14:09,000 --> 00:14:11,000 como profesores, 501 00:14:11,000 --> 00:14:12,000 como personas, 502 00:14:12,000 --> 00:14:14,000 que podemos fazer? 503 00:14:14,000 --> 00:14:16,000 Primeiro, estar moi preparados. 504 00:14:16,000 --> 00:14:17,000 En este Congreso, 505 00:14:17,000 --> 00:14:18,000 por exemplo, 506 00:14:18,000 --> 00:14:19,000 en ese sentido, 507 00:14:19,000 --> 00:14:20,000 é fundamental. 508 00:14:20,000 --> 00:14:21,000 Hai que ir un pouco por delante. 509 00:14:21,000 --> 00:14:24,000 Hai que estar al día completamente 510 00:14:24,000 --> 00:14:26,000 para que non nos veamos 511 00:14:26,000 --> 00:14:27,000 sobrepassados, 512 00:14:27,000 --> 00:14:29,000 evidentemente. 513 00:14:29,000 --> 00:14:30,000 E, depois, 514 00:14:31,000 --> 00:14:32,000 a nosa defesa, 515 00:14:32,000 --> 00:14:34,000 dicía un pouco al principio, 516 00:14:34,000 --> 00:14:37,000 está en o humanismo, 517 00:14:37,000 --> 00:14:39,000 en o que nos face humanos. 518 00:14:39,000 --> 00:14:41,000 E, se queréis unha prueba experimental, 519 00:14:41,000 --> 00:14:42,000 é a pandemia. 520 00:14:42,000 --> 00:14:44,000 Ahí teníamos toda a tecnologia 521 00:14:44,000 --> 00:14:45,000 a disposición, 522 00:14:45,000 --> 00:14:46,000 pero, 523 00:14:46,000 --> 00:14:47,000 que echábamos de menos? 524 00:14:47,000 --> 00:14:48,000 A caña, 525 00:14:48,000 --> 00:14:49,000 con os amigos, 526 00:14:49,000 --> 00:14:51,000 o que nos face humanos. 527 00:14:51,000 --> 00:14:52,000 Os humanos, 528 00:14:54,000 --> 00:14:55,000 según Dunbar, 529 00:14:55,000 --> 00:14:57,000 un psicólogo moi famoso, 530 00:14:57,000 --> 00:14:58,000 non son capaces 531 00:14:58,000 --> 00:15:00,000 de conocer a máis de 150 persoas. 532 00:15:00,000 --> 00:15:01,000 De verdad. 533 00:15:01,000 --> 00:15:02,000 Conocerlas, 534 00:15:02,000 --> 00:15:03,000 e tal. 535 00:15:03,000 --> 00:15:04,000 É unha tribu. 536 00:15:04,000 --> 00:15:05,000 E, agora, claro, 537 00:15:05,000 --> 00:15:07,000 se ha cumplido 538 00:15:07,000 --> 00:15:09,000 a profecía de McLuhan, 539 00:15:09,000 --> 00:15:11,000 a aldea global. 540 00:15:11,000 --> 00:15:12,000 Já estamos na aldea global. 541 00:15:12,000 --> 00:15:14,000 Pero é anti-humano. 542 00:15:14,000 --> 00:15:17,000 Non estávamos preparados para iso. 543 00:15:17,000 --> 00:15:19,000 Non esqueixeu que a especie humana, 544 00:15:19,000 --> 00:15:22,000 hace 200.000 anos, 545 00:15:22,000 --> 00:15:24,000 passa a 8.000.000.000. 546 00:15:24,000 --> 00:15:26,000 Iso non estaba pensado. 547 00:15:26,000 --> 00:15:27,000 E, por tanto, 548 00:15:27,000 --> 00:15:29,000 introduce variables novedosísimas 549 00:15:29,000 --> 00:15:31,000 que temos que ir resolvendo 550 00:15:31,000 --> 00:15:32,000 e atacarlas 551 00:15:32,000 --> 00:15:33,000 con un buen talante, 552 00:15:33,000 --> 00:15:36,000 pero que plantea problemas realmente difíciles, 553 00:15:36,000 --> 00:15:37,000 clarísimamente. 554 00:15:37,000 --> 00:15:38,000 Non? 555 00:15:38,000 --> 00:15:39,000 Non hai ninguna dúda. 556 00:15:39,000 --> 00:15:40,000 Así que, 557 00:15:40,000 --> 00:15:42,000 vamos a salvarnos por esa vía. 558 00:15:42,000 --> 00:15:45,000 Vamos a vencer al silicio 559 00:15:45,000 --> 00:15:46,000 por esa razón. 560 00:15:46,000 --> 00:15:47,000 Ambos, 561 00:15:47,000 --> 00:15:48,000 o silicio e nós, 562 00:15:48,000 --> 00:15:50,000 somos polvo de estrelas, 563 00:15:50,000 --> 00:15:51,000 en términos de Carl Sagan, 564 00:15:51,000 --> 00:15:53,000 o famoso astrofísico. 565 00:15:53,000 --> 00:15:54,000 Pero, bueno, 566 00:15:54,000 --> 00:15:55,000 aunque llevamos ventaja, 567 00:15:55,000 --> 00:15:56,000 creedme, 568 00:15:56,000 --> 00:15:57,000 yo, 569 00:15:57,000 --> 00:15:58,000 personalmente, 570 00:15:58,000 --> 00:15:59,000 tengo unha pesadilla, 571 00:15:59,000 --> 00:16:00,000 e é que, 572 00:16:00,000 --> 00:16:01,000 por a noite, 573 00:16:01,000 --> 00:16:02,000 todos os meus aparatos electrónicos 574 00:16:02,000 --> 00:16:04,000 generan autonomía, 575 00:16:04,000 --> 00:16:05,000 se reproducen 576 00:16:05,000 --> 00:16:06,000 e toman o controle. 577 00:16:06,000 --> 00:16:07,000 Así que, 578 00:16:07,000 --> 00:16:08,000 os apago. 579 00:16:08,000 --> 00:16:10,000 Non sei se facéis vosotros, 580 00:16:10,000 --> 00:16:12,000 pero é altamente recomendable 581 00:16:12,000 --> 00:16:13,000 para... 582 00:16:13,000 --> 00:16:14,000 hai que ir cortándoles as alas, 583 00:16:14,000 --> 00:16:15,000 evidentemente, 584 00:16:15,000 --> 00:16:16,000 porque senón 585 00:16:16,000 --> 00:16:19,000 tendremos problemas. 586 00:16:19,000 --> 00:16:20,000 Vou terminando, 587 00:16:20,000 --> 00:16:22,000 eu aquí, únicamente, 588 00:16:22,000 --> 00:16:24,000 un canto ao optimismo 589 00:16:25,000 --> 00:16:27,000 e un canto ao reivindicar 590 00:16:27,000 --> 00:16:29,000 o verdadeiramente humano. 591 00:16:29,000 --> 00:16:30,000 E nós, na universidade, 592 00:16:30,000 --> 00:16:31,000 o que dizemos, 593 00:16:31,000 --> 00:16:32,000 os valores universitarios, 594 00:16:32,000 --> 00:16:33,000 rigor, 595 00:16:33,000 --> 00:16:34,000 espírito crítico, 596 00:16:34,000 --> 00:16:36,000 espírito independente, 597 00:16:36,000 --> 00:16:37,000 integridade, 598 00:16:37,000 --> 00:16:38,000 compromiso, 599 00:16:38,000 --> 00:16:39,000 busca da verdade. 600 00:16:39,000 --> 00:16:40,000 E vou adicionar un último valor, 601 00:16:40,000 --> 00:16:42,000 valor. 602 00:16:42,000 --> 00:16:44,000 Baltasar Gracián dizia 603 00:16:44,000 --> 00:16:46,000 de pouco vale a sabedoria 604 00:16:46,000 --> 00:16:49,000 senón vai unida ao valor. 605 00:16:49,000 --> 00:16:50,000 É necessário, 606 00:16:50,000 --> 00:16:51,000 hai que atacar as cousas, 607 00:16:51,000 --> 00:16:52,000 vem como vem, 608 00:16:52,000 --> 00:16:53,000 e, senzillamente, 609 00:16:53,000 --> 00:16:54,000 vosotros como profesores, 610 00:16:54,000 --> 00:16:55,000 e eu como profesor, 611 00:16:55,000 --> 00:16:56,000 que é o que sou, 612 00:16:56,000 --> 00:16:57,000 porque isto de rector 613 00:16:57,000 --> 00:16:59,000 é unha cousa transitoria 614 00:16:59,000 --> 00:17:00,000 e passageira, 615 00:17:00,000 --> 00:17:01,000 pero o que a mi me gusta 616 00:17:01,000 --> 00:17:03,000 e para o que, 617 00:17:03,000 --> 00:17:05,000 utilizando a terminologia 618 00:17:05,000 --> 00:17:07,000 do profesor que dou a charla, 619 00:17:07,000 --> 00:17:08,000 para o que he sido experto 620 00:17:08,000 --> 00:17:09,000 e formado, 621 00:17:09,000 --> 00:17:11,000 é para iso. 622 00:17:11,000 --> 00:17:13,000 No meu caso de psicologia, 623 00:17:13,000 --> 00:17:15,000 e por iso faço moitos similes 624 00:17:15,000 --> 00:17:16,000 com o humano 625 00:17:16,000 --> 00:17:18,000 e para o que 626 00:17:18,000 --> 00:17:20,000 hemos sido pensados. 627 00:17:20,000 --> 00:17:22,000 Como dice un amigo meu, 628 00:17:22,000 --> 00:17:23,000 o problema dos humanos, 629 00:17:23,000 --> 00:17:24,000 fixaos, 630 00:17:24,000 --> 00:17:25,000 que estamos pensados 631 00:17:25,000 --> 00:17:28,000 para durar 20, 25 anos, 632 00:17:28,000 --> 00:17:29,000 iso é o original, 633 00:17:29,000 --> 00:17:31,000 de tener os filhos 634 00:17:31,000 --> 00:17:33,000 aos 12 anos, 13, 635 00:17:33,000 --> 00:17:35,000 e palmar-la aos 20, 25. 636 00:17:35,000 --> 00:17:36,000 Claro, 637 00:17:36,000 --> 00:17:38,000 vamos alargando, alargando, 638 00:17:38,000 --> 00:17:39,000 e claro, 639 00:17:39,000 --> 00:17:40,000 estamos ben diseñados, 640 00:17:40,000 --> 00:17:41,000 pero nos falhan os materiales. 641 00:17:41,000 --> 00:17:43,000 E iso passa 642 00:17:43,000 --> 00:17:45,000 cognitivamente tamén, 643 00:17:45,000 --> 00:17:46,000 ou seja, 644 00:17:46,000 --> 00:17:47,000 e, por tanto, 645 00:17:47,000 --> 00:17:48,000 hai que ser sempre 646 00:17:48,000 --> 00:17:49,000 moi vigilantes 647 00:17:49,000 --> 00:17:50,000 con iso. 648 00:17:50,000 --> 00:17:51,000 Estamos vivendo 649 00:17:51,000 --> 00:17:52,000 minutos moi extra. 650 00:17:52,000 --> 00:17:54,000 O sapiens non estaba pensado 651 00:17:54,000 --> 00:17:55,000 para isto, 652 00:17:55,000 --> 00:17:56,000 nem moito menos. 653 00:17:56,000 --> 00:17:57,000 Pero, bueno, 654 00:17:57,000 --> 00:17:58,000 lo hemos conseguido 655 00:17:58,000 --> 00:17:59,000 a base de 656 00:17:59,000 --> 00:18:00,000 mellorar a alimentación, 657 00:18:00,000 --> 00:18:01,000 a saúde, 658 00:18:01,000 --> 00:18:02,000 etcétera, 659 00:18:02,000 --> 00:18:04,000 e buscamos 660 00:18:04,000 --> 00:18:05,000 a felicidade. 661 00:18:05,000 --> 00:18:06,000 Ia sabeis que 662 00:18:06,000 --> 00:18:07,000 a mellor definición 663 00:18:07,000 --> 00:18:08,000 de felicidade 664 00:18:08,000 --> 00:18:09,000 é mala memoria 665 00:18:09,000 --> 00:18:10,000 e boa saúde. 666 00:18:10,000 --> 00:18:11,000 Basicamente, 667 00:18:11,000 --> 00:18:12,000 iso é. 668 00:18:12,000 --> 00:18:13,000 Con iso 669 00:18:13,000 --> 00:18:14,000 se consigue unha felicidade 670 00:18:14,000 --> 00:18:15,000 moi razoável. 671 00:18:20,000 --> 00:18:21,000 Ia dizer máis cosas, 672 00:18:21,000 --> 00:18:22,000 pero interpreto 673 00:18:22,000 --> 00:18:23,000 o aplauso 674 00:18:23,000 --> 00:18:24,000 como 675 00:18:24,000 --> 00:18:25,000 vale.